درمان کبد چرب چیست؟ 12 درمان ساده و خانگی برای کبد چرب
![درمان کبد چرب چیست؟ 12 درمان ساده و خانگی برای کبد چرب درمان کبد چرب چیست؟ 12 درمان ساده و خانگی برای کبد چرب](/uploads/posts/2023-11/treatment-fatty-liver.webp)
کبد چرب چطور درمان میشود؟ آیا روشهای خانگی برای درمان کبد چرب مناسب است؟ درمان این بیماری کبدی چقدر طول میکشد؟ آیا درمان فوری کبد چرب وجود دارد؟ آیا درمان کبد چرب برای مردان و زنان متفاوت است؟ چرا استفاده از درمان خانگی برای کبد چرب توصیه میشود؟
کبد چرب یکی از شایعترین مشکلات کبدی است که در آن چربی بیش از حد در کبد تجمع مییابد. این بیماری میتواند به دو دسته تقسیم شود: کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) و کبد چرب الکلی.
اگر فکر میکنید کبد چرب دارید اما با علائم این بیماری آشنا نیستید، پیشنهاد میکنیم همین ابتدا مقالهای که درباره علائم کبد چرب منتشر کردیم را بخوانید. در ادامه درباره بهترین روشهای خانگی درمان کبد چرب توضیح دادیم.
فهرست مطالب
افراد معمولاً بعد از بررسی آزمایش خون متوجه بالابودن آنریمهای کبدی خود میشوند که نشان دهنده کبد چرب است. این بیماری در ابتدا با روشهای خانگی و رعایت چند نکته قابل کنترل و درمان است.
اگر میخواهید به روش اصولی و خانگی درمانش کنید در ادامه این مقاله از مجله زوم لایف، بهترین روشهای درمان بیماری کبد چرب را بخوانید. تمام روشهای پیشنهادی که در این مطلب توضیح دادیم بدون عوارض هستند و میتوانید بدون نگرانی از نکات گفته شده استفاده کنید.
بهترین درمان کبد چرب چیست؟
بیماری کبد چرب؛ همراه با التهاب است که این التهاب با از بین رفتن سلولهای کبدی همراه است و اگر درمان نشود، سبب سیروز کبدی میشود.
روشهای درمان کبد چرب ارتباطی با جنسیت ندارد و دلیل ایجاد کبد چرب در زنان و مردان تفاوتی ندارد، اما درمان آن بستگی به گرید کبد چرب دارد. مثلاً برای گرید 1 و 2 میتوانید از روشهای خانگی که در ادامه توضیح دادیم استفاده کنید اما برای گریدهای 3 و 4 حتماً باید تحت نظر پزشک باشید.
از بهترین روشهای درمان بیماری کبد چرب استفاده از روشهای خانگی است که کمک میکند تا سبک زندگی خودتان را اصلاح کنید تا در کنار درمان کبد چرب از بروز مجدد این بیماری جلوگیری شود.
بهترین روشهای درمان کبد چرب عبارتند از:
- تغذیه مناسب: مصرف مواد غذایی سالم، کاهش مصرف چربیهای اشباع و قندهای اضافه، و افزایش مصرف میوهها، سبزیجات و آب میتواند بهبود آورده و به کاهش چربی کبد کمک کند.
- ورزش منظم: فعالیتهای ورزشی منظم مانند پیادهروی یا شنا میتوانند به افزایش حرکت در سیستم گوارش کمک کرده و به کاهش چربی کمک نمایند.
- کاهش وزن: افزایش وزن یکی از عوامل اصلی کبد چرب است. کاهش وزن به ویژه در صورت اضافه وزن، میتواند بهبود آورده و کبد را تخلیه کند.
- کنترل قند خون: افزایش قند خون میتواند به تشدید کبد چرب منجر شود. مراقب باشید که قند خونتان در محدوده نرمال باقی بماند.
در ادامه درباره روشهای درمان کبد چرب در خانه بهطور مفصل صحبت کردیم که آشنایی با آنها میتوانید به درمان این بیماری و همچنین جلوگیری از بروز مجدد آن به شما کمک کند.
روشهای خانگی درمان کبد چرب
کبد چرب یک مشکل جدی است که نیاز به مراقبت دقیق دارد. در کنار مشورت با پزشک و اجرای دستورات او، میتوانید با روشهای خانگی نیز به بهبود وضعیت کبدی خود کمک کنید. در ادامه، به توضیح بیشتر در مورد روشهای خانگی برای درمان کبد چرب میپردازیم.
افراد مبتلا به کبد چرب برای درمان اصولی و کنترل این بیماری ابتدا باید به متخصص داخلی مراجعه کنند. پزشک بعد از معاینه و بررسی آزمایش خون و نتیجه سونوگرافی شرایط کبد شما را بررسی میکند و نکاتی را برای بهتر شدن اوضاع کبد به شما پیشنهاد میکند.
کبد چرب در هر مرحلهای که باشد، باید از آن مراقبت کنید و در ادامه به نکاتی اشاره کردیم که رعایت آنها باعث افزایش سلامت کبد میشود. همچنین اگر مبتلا به کبد چرب هستید از روشهای خانگی میتوانید برای درمان کبد چرب استفاده کنید.
چطور کبد چرب را در خانه درمان کنیم؟ همانطور که گفتیم بهترین روش برای درمان کبد چرب، داشتن سبک زندگی سالم است. در ادامه نکاتی را بیان کردهایم که با رعایت آنها میتوانید سبک زندگی خود را تغییر دهید و در مدت کوتاه بتوانید کبد چرب را درمان کنید.
اگر کبدچرب غیرالکلی دارید، به خاطر داشته باشید که همه رژیمها و مکملها برای کبد خوب نیستند. قبل از امتحان کردن هر روش درمانی، با پزشک صحبت کنید.
1. درمان کبد چرب با تغییر در رژیم غذایی
یکی از مهمترین روشهای خانگی درمان کبد چرب، تغییر در رژیم غذایی است:
- کاهش مصرف چربیهای اشباع شده: مصرف چربیهای اشباع شده مانند روغنهای نخود فرنگی و نخود موزاییک را کاهش دهید. به جای آن، از روغنهای نباتی مانند روغن زیتون و کانولا استفاده کنید.
- افزایش مصرف فیبر: مصرف میوهها، سبزیجات، و غلات کامل که حاوی فیبر هستند، به کاهش چربی در کبد کمک میکند.
- کاهش مصرف قند و شکر: مصرف قند و شکر را محدود کنید، زیرا این مواد میتوانند به تجمع چربی در کبد کمک کنند.
- مصرف میوهها با انسان: میوهها حاوی مقدار قابل توجهی قند هستند. بهتر است میوهها را به صورت کامل بخورید تا فایبر موجود در پوست و مواد مغذی درون میوه به بهترین شکل به بدن شما وارد شود.
همیشه قبل از شروع هرگونه تغییرات در رژیم غذایی یا مصرف مکملها، با پزشک خود مشورت کنید. او میتواند شما را بهتر راهنمایی کند و مطمئن شود که این روشها برای شما مناسب هستند.
2. چای سبز برای درمان کبد چرب
تحقیقات جدید نشان میدهند که مصرف چای سبز میتواند کبد را از اثرات رادیکالهای آزاد و مواد مضر پاک کند. همچنین نوشیدن چای سبز در جلوگیری از تجمع چربی در اطراف کبد موثر است و میتواند تا حدی کبد چرب را درمان کند. درمانگران چینی معتقدند مصرف منظم این چای گیاهی میتواند از سرطان کبد پیشگیری کند.
3. از بین بردن کبد چرب با کاهش وزن
انجمن بیماریهای كبدی در امریکا (AASLD)، كاهش وزن را به عنوان یک اصل مهم در بهبود پیشرفت و علائم بیماری کبد چرب غیرالکلی میشناسد. این انجمن توصیه میکند که افراد دارای کبد چرب غیرالکلی هستند، برای درمان آن بین 3 تا 5 درصد از وزن خود رابرای کاهش چربی در کبد، کاهش دهند. همچنین بیان شده است که از دست دادن بین 7 تا 10 درصد از وزن بدن میتواند علائم دیگر کبد چرب غیرالکلی مانند التهاب، فیبروز و جای زخم را کاهش دهد.
بیشتر افرادی که دچار کبد چرب هستند! شاخص توده بدنی آنها از حد نرمال خارج شده. البته به ندرت افرادی را ممکن است ببینید که وزن پایین دارند اما دچار کبد چرب هستند! اولین مرحله برای درمان چربی کبد، پایین آوردن وزن است. استفاده از رژیم غذایی مناسب و کاهش وزن به درمان کبد چرب کمک میکند.
بهترین راه برای درمان کبد چرب با کاهش وزن، داشتن یک برنامه اصولی و رژیم غذایی مناسب کبد چرب است. رژیمهای ناشتا و شدید اغلب بیفایده است و کار را برای کبد سخت میکنند.
اگر متوجه شدید آنزیمهای کبد بالایی دارید و یا جدیداً به کبدچرب دچار شدید، با تغییر و اصلاح رژیم غذایی میتوانید در 2 هفته شرایط کبد بهتر کنید. قبل از شروع برنامه کاهش وزن و برای انتخاب بهترین رژیم غذایی برای کبد چرب حتماً با یک رژیم درمانگر یا متخصص تغذیه و متخصص داخلی مشورت کنید. یک متخصص تغذیه میتواند یک برنامه غذایی مناسب را برای رسیدن به کاهش وزن با هدف درمان کبد چرب و انتخاب مواد مغذی پیشنهاد دهد.
4. از غذاهایی که قند اضافه شده دارند مصرف نکنید
قندهای غذایی مانند فروکتوز و ساکارز با ایجاد کبدچرب ارتباط دارند. تحقیقات سال 2017 ارتباط این قندها وایجاد چربی در کبد را شرح میدهد. مقصراصلی غذاهای خریداری شده و فرآوری شده تجاری، مانند:
- کلوچه، دونات، شیرینی و کیک؛
- آب نبات؛
- بستنی؛
- غلات شیرین؛
- نوشیدنیهای ورزشی؛
- نوشیدنیهای انرژیزا؛
- محصولات لبنی شیرین شده، مانند ماستهای طعمدار؛
برای تشخیص اینکه آیا یک بستهبندی غذایی حاوی شکر اضافه شده است، از جمله ساکاروز، فروکتوزومالتوز، قندها هستند. قندهای دیگری که معمولاً به محصولات غذایی اضافه میشوند عبارتند از:
- نیشکر؛
- شربت ذرت با فروکتوز بالا؛
- شیرین کننده ذرت؛
- کنسانتره آبمیوه؛
- عسل؛
- ملاس؛
روش دیگر برای تشخیص مقدار قند موجود در یک ماده غذایی، خواندن برچسب مواد موجود تغذیهای و بررسی حداقل شکر موجود در آن است.
5. برای درمان کبد چرب، رژیم مدیترانهای را امتحان کنید
تحقیقات سال 2017 نشان میدهد که رژیم مدیترانه ای ممکن است به کاهش چربی کبد حتی بدون کاهش وزن کمک کند. رژیم غذایی مدیترانهای همچنین به درمان عوارضی که با NAFLD همراه است مانند کلسترول بالا، فشار خون بالا و دیابت نوع 2 کمک میکند. این برنامه غذایی بر انواع غذاهای گیاهی از جمله میوه و سبزیجات تازه و حبوبات به همراه چربیهای سالم تمرکز دارد. در اینجا بعضی از این مواد آورده شده است:
- میوهها و سبزیجات: انواع توتها، سیب، پرتقال، موز، خرما، انجیر، خربزه، سبزیجات برگ، بروکلی، فلفل، سیب زمینی شیرین، هویج، کدو حلوایی، خیار، بادمجان و گوجه فرنگی را امتحان کنید.
- حبوبات: سعی کنید لوبیا، نخود فرنگی، عدس و نخود را در رژیم خود بگنجانید.
- چربیهای سالم: از روغنهای سالم مانند روغن زیتون خوب با کره استفاده کنید. آجیل، دانههای مغذی، آووکادو و زیتون که حاوی غلظت بالایی از چربیهای سالم هستند.
- ماهی و گوشت بدون چربی: هفتهای دو بار از ماهی استفاده کنید. تخم مرغ و مرغهای بدون چربی مانند مرغ و بوقلمون بدون پوست چربی متعادل دارند.
- غلات غنی: غلات و غلات فرآوری نشده مانند نان سبوس دار، برنج قهوهای، جو دوسر، کوسکوس، ماکارونی گندم سبوس دار یا کوینوا را مصرف کنید.
6. نوشیدن قهوه به درمان کبد چرب کمک میکند
براساس تحقیقات سال 2016، قهوه به نوعی محافظ کبد است. به طور خاص، تولید آنزیمهای کبدی که با التهاب مبارزه میکند را تحریک میکند. همان تحقیقات گزارش داده است که در بین مبتلایان به NAFLD، مصرف منظم قهوه باعث کاهش کلیت کبد میشود. به منظور کاهش خطر ابتلا به بیماری کبد، روزانه دو تا سه فنجان قهوه بنوشید. قهوه سیاه بهترین گزینه است، زیرا حاوی هیچ چربی و قندی اضافه نشده است.
7. برای درمان کبد چرب، به طور منظم ورزش کنید
طبق تحقیقات انجام شده در سال 2017، بیماری کبد چرب با بیتحرکی همراه است. علاوه بر این، عدم تحرک به تشدید عوارض مرتبط با کبدچرب از جمله بیماریهای قلبی، دیابت نوع 2 و چاقی کمک میکند.
بهترین روش درمان کبد چرب از بین بردن عوامل ایجادکننده آن است. یکی از بهترین کارهایی که برای درمان کبد چرب میتوان انجام داد، به طور منظم تحرکت داشتن است. ورزش خاصی برای برای درمان این بیماری وجود ندارد اما فعالیت مستمر (دست کم 5 بار در هفته و هر بار 20 دقیقه پیاده روی یا دویدن آهسته) بسیار مفید است. پزشکان توصیه میکنند که افراد مبتلا به کبد چرب باید هر روز 20 دقیقه ورزش کنند یا یک روز درمیان یک ساعت به انجام فعالیتهای ورزشی بپردازند.
برای تاثیرگذاری بیشتر آن، ورزش باید جزو برنامه روتین زندگی باشد. در ضمن لازم نیست این 20 دقیقه یا یک ساعت، به طور مداوم انجام شود، بیمار میتواند 2 تا 10 دقیقه یا 4 تا 15 دقیقه ورزش کند. این توصیه به ویژه برای افرادی مفید است که به دلیل مشکلات اسکلتی-عضلانی قادر به ورزش طولانی نیستند. برای کاهش وزن و درمان این بیماری به طور همزمان، فرد باید سریع راه برود یا از سربالایی بالا برود و… تا به بدن فشار بیاید و عرق کند.
برای شروع ورزش، سعی کنید فعالیت بدنی متوسط را در کارهای روزمره خود ادغام کنید. با بچهها بازی کنید یا به جای آسانسور از پلهها بروید. همچنین توصیه میشود مقدار زمانی که در طول روز برای نشستن صرف میکنید را کاهش دهید.
8. غذای پرچرب نخورید!
مطابق تحقیقات سال 2012، کبد چرب مدیریت کلسترول را سخت میکند و خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش دهد. برای کمک به کنترل کلسترول و درمان چربی کبد، سعی کنید مصرف برخی از چربیها را محدود کنید. چربیهای زیر مورد نظر است:
- چربیهای اشباع شده: که در گوشت و محصولات لبنی پر چرب یافت میشوند.
- چربیهایترانس: چربیهایترانس اغلب درکالاهای پخته شده فرآوری شده، کراکر و مواد غذایی سرخ شده یافت میشوند.
بسیاری از تغییرات سبک زندگی ذکر شده در بالا از جمله کاهش وزن، فعال ماندن و اتخاذ یک رژیم غذایی سالم مانند رژیم مدیترانهای، همچنین میتوانند در مدیریت کلسترول کمک کنند. برای کنترل کلسترول خون حتماً به پزشک مراجعه کنید تا داروی کلسترول بالا را برای شما تجویز کند.
9. کنترل استرس و فشارهای عصبی
یکی دیگر از عوامل مهم برای درمان کبد چرب، کنترل استرس و فشارهای عصبی ای است که در طول زندگی بر شما وارد میآید. همه ما روزانه تحت فشارهای مختلفی کاری، خانوادگی، مالی و درسی قرار میگیریم و در صورتی که نتوانیم این شرایط را کنترل کرده و در اختیار خود بگیریم، درمان این بیماری به تعویق خواهد افتاد.
این شرایط شامل اضطراب و همین طور افسردگی هم میشود. پس شما باید تمام سعی خود را بکنید تا بر استرس خود فائق آمده و فشارهای عصبی روزمره را تحت کنترل خود درآورید. این هم یکی از اصول تغییر سبک زندگی برای درمان چربی کبد شما میباشد.
10. محدود کردن و کنترل مصرف داروهای شیمیایی
در بسیاری از موارد هم یکی از دلایل ابتلا شخص به کبد چرب مصرف داروهایی شیمیایی میباشد. به همین دلیل یکی از راههایی که به درمان این بیماری کمک شایانی خواهد کرد، محدود کردن مصرف داروهایی شیمیایی یا قطع آن هاست. البته این کار نباید بصورت خودسرانه و توسط خود شما انجام گردد و حتما باید با مشورت پزشک خود این کار را انجام دهید.
توجه: از مصرف دارو در زمان بیماریهای خود به صورت خودسرانه به شدت پرهیز کنید. برای استفاده از هر نوع دارو شیمیایی یا گیاهی حتما باید با پزشک مربوطه مشورت نمایید. این یکی از مهمترین اصول برای پیشگیری و همین طور درمان کبد چرب است.
11. قطع مصرف الکل، سیگار و انواع مخدرها
الکل یکی از اصلیترین دلایل ابتلا شما به کبد چرب میباشد. طبق تحقیقات سال 2013، بهتر است درصورت داشتن کبد چرب ازمصرف الکل به طور کامل اجتناب کنید. اگرچه مصرف متوسط الکل ممکن است فواید زیادی دربین افراد سالم داشته باشد، اما مشخص نیست که آیا این مزایا برای افراد دارای کبد چرب نیز اعمال میشود.
ترک و قطع مصرف الکل میتوانید مکمل درمان شما در زمینه کبد چرب باشد و همین طور با مصرف نکردن الکل شما از ابتلا به این بیماری پیشگیری خواهید کرد. علاوه بر این سیگار نیز یکی از عوامل تشدید کننده این بیماری است. البته ناگفته نماند که سیگار منشا بسیاری از بیماریها در بدن شماست پس از همین حالا به فکر کم کردن مصرف آن و در نهایت قطع مصرف آن باشید.
یکی دیگر از علل دچار شدن افراد به کبد چرب و همین طور بیماریهای کبدی، مصرف مخدرها چه بصورت صنعتی و چه به صورت سنتی و همین طور استفاده مکرر از داروهای مخدر میباشد. تا زمانی که دچار مصرف انواع مخدرها هستید، بیماری کبد چرب شما بهبود نخواهد کرد. علاوه بر این، قبل ازمصرف هرگونه داروی بدون نسخه، ویتامینها یا مکملها با پزشک صحبت کنید، زیرا این موارد میتواند بر کبد تأثیر بگذارد.
12. برای درمان کبد چرب بیشتر آب بنوشید
مصرف مقدار کافی آب میتواند به کبد کمک کند تا به خوبی چربیها را از بدن دفع کند و فعالیت بهینهتری داشته باشد. مصرف حداقل 8 لیوان آب در روز توصیه میشود.
نکات مهم برای درمان کبد چرب
رعایت این نکات برای درمان کبدچرب بسیار مهم است:
- نوشیدن دو لیتر یا 8 لیوان آب در روز؛
- استفاده از محصولات سویا مانند: شیر و بنیر سویا برای جبران کلسیم شیر؛
- اجتناب از غذاهای سرخ شده و آماده؛
- افزایش مصرف سبزیها و میوههای خام و فیبرها
- مصرف محدود مواد نشاستهای، کاهش مصرف کربوهیدراتها از جمله قند ساده، نان، ماکارونی، کیکها، بیسکویت و دسرها؛
- استفاده از آب سبزیجات؛
- اجتناب از لبنیات چرب شامل: شیر، پنیر، خامه، بستنی، و ماست؛
- اجتناب از مصرف نوشابهها؛
- استفاده از منابع غنی ویتامین C و سلنیوم (مقدار کم سلنیوم، مورد نیاز افراد سالم، در غذاهای دریایی، مانند میگو و ماهی وجود دارد.)؛
فایل صوتی درمان کبد چرب
در این فایل صوتی، خانم دکتر زرین آذر درباره موضوعات زیر توضیح دادهاند:
- کبد چطور چرب میشود؟
- برای درمان کبد چرب به روش طبیعی و اصولی چه کارهایی لازم است؟
- آیا رژیم گیاهخواری برای درمان کبد چرب مناسب است؟
- کدام غذاها برای درمان کبد چرب مفید هستند؟
- آیا دارویی برای درمان کبد چرب وجود دارد؟
- رژیم غذایی در ایجاد و درمان کبد چرب چه نقشی دارد؟
سوالات متداول
در ادامه به شایعترین سوالاتی که درباره کبدچرب و روشهای درمان کبد چرب پاسخ دادیم:
آیا کبد چرب قابل درمان است؟
بله، کبد چرب در بسیاری از موارد با تغییر سبک زندگی، رژیم غذایی سالم و ورزش منظم قابل درمان است. در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به داروهای خاصی باشد.
چه نوع رژیم غذایی برای کبد چرب توصیه میشود؟
رژیم غذایی کبد چرب باید شامل کاهش مصرف چربیهای اشباع، افزایش مصرف میوهها، سبزیجات و غلات کامل باشد. همچنین، کاهش مصرف شکر و کربوهیدراتهای تصفیه شده مهم است.
آیا کبد چرب نیاز به دارو دارد؟
در برخی موارد، به خصوص وقتی که تغییر سبک زندگی به تنهایی کافی نباشد، ممکن است داروهایی برای کنترل چربی خون، قند خون یا داروهای ضدالتهاب تجویز شود.
درمان کبد چرب چقدر زمان نیاز دارد؟
زمان بهبودی بستگی به شدت بیماری و میزان پیروی از توصیههای پزشک دارد. در بسیاری از موارد، بهبود قابل توجهی در طی چند ماه با تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی دیده میشود.
درمان کبد چرب با گیاهان دارویی امکانپذیر است؟
نتایج چندین مطالعه نشان میدهد که ویتامینها، گیاهان و سایر مکملها ممکن است به کاهش چربی کبد و کاهش خطر پیشرفت بیماری کبد کمک کنند. در طب سنتی با استفاده از خواص بعضی گیاهان و عصارهگیری از آنها میتوان ترکیباتی بدست آورد که بوسیله آنها براحتی و با موفقیت کامل کبد چرب درمان میشود.
درمان کبد چرب با طب سوزنی امکانپذیر است؟
درمان کبد چرب با طب سوزنی یکی از روشهایی است که برای مشکل چربی کبد استفاده میشود. در این روش شخص متخصص طی چند جلسه با سوزنهای طبی و دانشی که دارد بیماری کبد چرب را بهبود میبخشد.
آیا درمان کبد چرب با زالو درمانی امکانپذیر است؟
از آن جایی که این روش بدون زمینهی علمی توسط برخی از افراد در گذشته مورد استفاده قرار میگرفته است، محققان درصدد بر آمدند تا تاثیر این روش را در درمان کبد چرب بررسی کنند. تحقیقات زیادی در زمینهی درمان کبد چرب با زالو درمانی در یک دههی اخیر انجام شده است، اما در تمام آنها ثابت شده است که زالودرمانی هیچ اثری در درمان کبد چرب ندارد.
استفاده از زالو تنها باعث پاکسازی خون میشود که این اتفاق اندکی از عوارض و علائم کبد چرب را کاهش میدهد و افراد تصور میکنند که این روش موثر بوده است اما بعد از مدت کوتاهی دوباره علائم کبد چرب بروز میکند!
حرف پایانی
در حال حاضر شیوه زندگی و تغییرات رژیم غذایی مؤثرترین گزینههای درمانی برای بیماری کبد چرب هستند. همانطور که در ابتدای مطلب گفتیم، پیشنهاد میکنیم برای درمان کبد چرب ابتدا به متخصص داخلی مراجعه کنید تا بعد از معاینه آزمایشات به شما درباره درمان کبد چرب توضیح دهید.
برای از بین بردن کبد چرب و پایین آوردن آنزیمهای کبدی مهمترین کاری که باید انجام شود و تمام پزشکان آن را تایید میکنند، تغییر و اصلاح سبک زندگی است. یعنی باید وزن کم کنید، تحرک بیشتری داشته باشید و غذاهای مناسبی بخورید.
![کانال تلگرام زوم لایف کانال تلگرام زوم لایف](/uploads/DF280DB_telegram.gif)