10 حقیقت جالب درباره متابولیسم و کاهش وزن؛ از تأثیر پروتئین تا نقش ویتامین D
آیا برای کاهش وزن با مشکل مواجه هستید؟ شاید کلید موفقیت در کاهش وزن این باشد که بدانید متابولیسم بدن واقعاً چگونه کار میکند. اگر تا به حال با اعداد روی ترازو مشکل داشتهاید، احتمالاً آن را به پای متابولیسم بدنتان نوشتهاید. اما متابولیسم واقعاً چیست و چگونه کار میکند؟
به گفته کتابخانه ملی داروسازی ایالات متحده (U.S. National Library of Medicine)، اصطلاح متابولیسم در واقع به تمامی فرایندهایی که در بدن از انرژی استفاده میکنند، گفته میشود. در این مقاله از زوم لایف، با ۱۰ حقیقت جالب درباره افزایش متابولیسم برای کاهش وزن آشنا میشوید.
1. همه چیز به میزان متابولیسم هنگام استراحت (RMR) بستگی دارد
متابولیسم تمام فرایندی است که در بدن رخ میدهد، اما مردم بیشتر به متابولیسم هنگام استراحت (Resting Metabolic Rate - RMR) اهمیت میدهند؛ یعنی تعداد کالریهایی که بدن در حالت استراحت میسوزاند.
به گفته دکتر کارولین سدرکوییست، متخصص داروهای چاقی، محاسبهگرهای آنلاین میتوانند RMR (Resting Metabolic Rate) را تخمین بزنند، اما نسبت عضله به چربی بدنتان را در نظر نمیگیرند. اگر میخواهید عدد دقیقتری به دست بیاورید، با پزشکتان درباره انجام آزمایش کالریسنج مشورت کنید که برای محاسبه RMR، میزان دیاکسید کربن بازدم را اندازه میگیرد.
2. مصرف پروتئین بیشتر میتواند متابولیسم را افزایش دهد
اثبات شده است که چند غذای عالی میزان متابولیسم را افزایش میدهند، اما در واقع، پروتئین مادهی غذایی است که میزان کالری که سوزانده میشود را افزایش میدهد. تحقیقی که در ژانویهی 2012 در مجلهی انجمن پزشکی آمریکا به چاپ رسید، نشان داد افرادی که بیش از اندازه پروتئین مصرف میکردند، پس از پیروی از یک رژیم غذایی با پروتئین بالا یا نرمال نسبت به کسانی که رژیم غذایی با پروتئین پایین داشتند، RMR بالایی داشتند.
برای کسب بهترین نتایح، به جای غذاهای چربتر، پروتئین کم مانند مرغ و ماهی را انتخاب کرده و تکههای کوچکتری را در طول روز مصرف کنید.
3. کربوهیدراتهای ساده موجب افزایش متابولیسم میشوند
تقریباً همه میدانند که اگر میخواهند وزن کم کنند باید از مصرف مواد غذایی مانند پیراشکی و نوشابه پرهیز کنند، اما کربوهیدرتهای سادهی دیگر مانند نان سفید و بیسکوییت نیز مانع از کاهش وزن میشوند. هنگامی که این موارد غذایی را میخورید، میزان انسولین افزایش مییابد. سپس انسولین، بدن را تحریک میکند تا شکر را به عنوان چربی برای استفادهی آتی ذخیره کند.
توصیه میشود برای حفظ سلامت بدن و رسیدن به وزن ایدهآل کربوهیدراتهای باکیفیت مانند سبزیجات، میوهها، لوبیا، گیاهان و غلات کامل را انتخاب کنید.
4. عضلهی بیشتر برابر با متابولیسم بیشتر است
به گفتهی موسسهی ملی دیابت و بیماریهای گوارشی و کلیه (NIDDK) ، حجم عضلهی بیشتر به معنی این است که کالری بیشتری، حتی هنگام استراحت سوزانده میشوند. تحقیقی که در جولای سال 2015 در مجلهی اروپایی تغذیهی بالینی چاپ شد، نشان داد که 9 ماه تمرین قدرتی، RMR افراد را تا حدود 5 درصد فزایش میدهد.
5. مردان معمولاً متابولیسم بیشتری دارند
این موضوع به این دلیل است که حجم عضلات مردان معمولاً بیشتر است و سطح تستوسترون بالاتری دارند که هر دوی اینها بر میزان سوختن کالری تأثیر میگذارند.
در تحقیقی که در مارس ۲۰۱۴ در مجلهی انگلیسی تغذیه منتشر شد، مشخص شد مردانی که برای کاهش وزن تحت رژیم غذایی بودند، نسبت به زنانی که طی دو ماه اول تحقیق تحت رژیم بودند، دو برابر بیشتر وزن کم کردند.
اگر شما یک خانم هستید و میخواهید در کنار یک مرد وزن کم کنید، احتمالاً این اطلاعات برایتان ناامیدکننده خواهد بود، اما اجازه ندهید شما را دلسرد کند.
6. یائسگی میتواند میزان متابولیسم را کاهش دهد
یائسگی میتواند توانایی کالری سوزی بدن را کاهش دهد. زمانی که زنان دچار یائسگی میشوند، میزان استروژنشان کاهش مییابد که میتواند میزان متابولیسم را کاهش دهد و همچنین موجب چاقی بیشتر شکم شود.
7. بسیاری از بیماریها میتوانند بر متابولیسم تاثیر بگذارند
برخی از بیماریهای خاص میتوانند بر سرعت مصرف انرژی تاثیر بگذارند. طبق گفتهی NIDDK، برای مثال افرادی که به کم کاری تیروئید دچار هستند، در کاهش وزن به مشکل بر خواهند خورد؛ زیرا بدنهایشان هورمون تیروئید لازم را نمیسازد. از طرف دیگر، بیماری گریوز (Graves disease) باعث افزایش هورمون تیروئید در بدن شده و میتواند باعث کاهش وزنی خطرناک شود. اگر دربارهی تواناییتان برای کاهش وزن نگرانید، از پزشکتان بخواهید تا تیروئیدتان را بررسی کند.

8. مقدار (و زمان) غذایی که مصرف میکنید میتواند برای متابولیسم تاثیر بگذارد
اگر وعدههای غذایی روزانهتان را زودتر خورده و در پایان روز شام زیادی میخورید، به احتمال زیاد متابولیسمتان دستخوش تغییر خواهد شد. اگر در طول روز غذایی نمیخورید و سپس شام زیادی میخورید، انسولینتان بالاتر رفته و به بدکاری متابولیک دچار میشوید. در تحقیقی که در جولای سال 2015 در مجلهی بیوشیمی تغذیهای منتشر شد، محققان دریافتند زمانی که غذای موشها را در وعدههای بزرگتری به آنها میدادند، بیماریهای متابولیک در میانشان افزایش یافته ونسبت به موشهایی که وعدههای کوچکتری دریافت میکردند، چربی شکمیشان بیشتر شد؛ گرچه گروه اول موشها به طور کلی غذای کمتری نسبت به گرو دوم میخوردند.
هر روز صبحانه، نهار و شام سالم و میان وعدههایی سالم و کم کالری میان آنها بخورید.
9. ویتامین D میتواند در این فرایند نقش داشته باشد
معمولاً ویتامین D برای ارتباط آن با سلامتی استخوانها محبوب است، اما تحقیقات نشان دادهاند که میتواند در متابولیسم و تغییر وزن نیز نقش داشته باشد. تحقیقی که در ژوئن سال 2013 در مجلهی اروپایی تغذیهی بالینی چاپ شد، نشان داد که کمبود ویتامین D با افزایش ریسک ابتلا به چاقی در ارتباط است.
10. یک متابولیسم سالم، سلامت روانی را نیز بهبود میدهد
برایان کوبِرمن، پزشک و متخصص داروهای چاقی در برنامهی N.E.W در نیوپورت بیچ کالیفرنیا میگوید که یک متابولیسم خوب علاوه بر حفظ وزن، فواید سلامتی بسیار زیادی دارد. همان هورمونهایی که بر سلامت جسمی تاثیر میگذارند، خلق و خو، گرسنگی، تمایل جنسی و توانایی مقابله با استرس را نیز کنترل میکنند.
حرف پایانی
متابولیسم کلید اصلی موفقیت در کاهش وزن است. با شناخت حقایق علمی درباره متابولیسم میتوانید سبک زندگی خود را به گونهای تنظیم کنید که سوخت و ساز بدن بهینه عمل کند. از مصرف پروتئین کافی و تمرینات قدرتی گرفته تا کنترل بیماریهای تیروئیدی و تأمین ویتامین D، همه این عوامل میتوانند به افزایش متابولیسم و دستیابی به وزن ایدهآل کمک کنند.
به یاد داشته باشید که یک متابولیسم سالم نه تنها به کاهش وزن کمک میکند، بلکه سلامت روانی، خلق و خو و کیفیت زندگی شما را نیز بهبود میبخشد.
سوالات متداول
متابولیسم چیست و چگونه کار میکند؟
متابولیسم به تمام فرایندهای بیوشیمیایی در بدن گفته میشود که برای تبدیل غذا به انرژی انجام میشوند. این فرایندها شامل تنفس، گردش خون، هضم غذا و ترمیم سلولها هستند. میزان سوخت و ساز بدن به عواملی مانند سن، جنسیت، توده عضلانی و سطح فعالیت بدنی بستگی دارد.
چه عواملی باعث کاهش متابولیسم میشوند؟
کمبود خواب، رژیمهای بسیار کم کالری، حذف وعدههای غذایی، افزایش سن، کمبود توده عضلانی، کمکاری تیروئید و یائسگی از جمله عواملی هستند که میزان متابولیسم را کاهش میدهند.
چگونه میتوان متابولیسم را افزایش داد؟
مصرف پروتئین کافی، انجام تمرینات قدرتی، خواب کافی، نوشیدن آب کافی، نخوردن وعدههای غذایی سنگین در شب و مصرف چای سبز و قهوه از راههای افزایش متابولیسم هستند.
آیا متابولیسم در مردان و زنان متفاوت است؟
بله. مردان به دلیل توده عضلانی بیشتر و سطح تستوسترون بالاتر، معمولاً متابولیسم بالاتری نسبت به زنان دارند و در نتیجه کالری بیشتری در حالت استراحت میسوزانند.
کمبود ویتامین D چگونه بر متابولیسم تأثیر میگذارد؟
تحقیقات نشان دادهاند که کمبود ویتامین D با افزایش خطر چاقی، اختلال در سوخت و ساز قند و کاهش توانایی بدن برای سوزاندن چربی ارتباط مستقیم دارد. قرار گرفتن در معرض نور خورشید و مصرف مکمل ویتامین D میتواند به بهبود متابولیسم کمک کند.




