قدیمیترین شهرهای جهان | سفری به اعماق تاریخ و تمدن بشر
قدیمیترین شهرهای دنیا گویی نفسِ تاریخ را در خود حفظ کردهاند؛ شهرهایی که در دل خاک، قصهی آغاز تمدن بشری را روایت میکنند. هرکدام از این شهرها روزگاری پایتخت فرهنگ، دین، سیاست یا تجارت بودهاند و تأثیری شگرف بر شکلگیری جوامع امروز گذاشتهاند.
از اریحا که با قدمتی بیش از ۹ هزار سال، مهد نخستین سکونتگاههای انسانی است، تا بلخ که آن را «مادر شهرها» نامیدهاند و آتن، زادگاه فلسفه و دموکراسی غرب، همگی نشانی از تداوم حیات انسان در گذر هزاران سال دارند.
در این مطلب با ما همراه باشید تا در سفری تاریخی، با ۱۰ مورد از قدیمیترین شهرهای جهان آشنا شوید؛ شهرهایی که هنوز هم بافت باستانی، روح تاریخی و زیبایی جاودانهشان، میلیونها گردشگر و پژوهشگر را مجذوب خود میکنند.
لیست قدیمیترین شهرهای جهان به ترتیب
- اریحا
- پلوودیو
- فیوم
- حلب
- شوش
- آتن
- بیروت
- کرکوک
- بلخ
- وارناسی
1. واراناسی (Varanasi) | هندوستان
- قدمت واراناسی هندوستان: هزار سال پیشاز میلاد؛ طبق برخی از تحقیقات 3 هزار سال
واراناسی در جبهه غربی رود گنگ واقع شده است و با عنوان بنارس همشناخته میشود. اینجا، یکی از شهرهای معروف هند و شهری بسیار مهم و مقدس برای هندیها و بودایی هاست و جزو قدیمیترین شهرهای دنیا محسوب میشود. براساس افسانه ها، واراناسی توسط خدای هندوها یعنی شیوا، حدود ۵ هزار سال قبل تأسیس شده است. البته محققان جدید براین باورند که این اتفاق، مربوط به ۳ هزار سال پیشاست.
درضمن میتوان این طور هماظهار داشت که ساکنان اولیه این منطقه، حدود 2200 سال پیشاز میلاد مسیح در واراناسی ساکن شدند. برای دیدن این شهر، میتوانید با تور هند به این کشور سفر کنید. فقط توجه داشته باشید که در برنامه تورتان بازدید از واراناسی همباشد. مارک تواین (Mark Twain)، نویسنده آمریکایی، درباره واراناسی گفته است: «بنارس، از تاریخ همقدیمیتر است. از سنت همقدیمیتر است. حتی از افسانهها همقدیمیتر است و انگار قدمتی دارد به اندازه دو برابر کل سن تاریخ و سنت و افسانه.»
موقعیت واراناسی روی نقشه
2. بلخ (Balkh) | افغانستان
- قدمت بلخ افغانستان: 2500 سال پیشاز میلاد
از دیگر شهرهای قدیمی دنیا میتوانیم به بلخ اشاره کنیم. بلخ که برای یونانیان باستان، به نام Bactra شناخته میشد، ولایتی قدیمی است که در شمال افغانستان قرار دارد و اعراب، عنوان «مادر شهرها» را به آن داده اند. این شهر، بین سالهای ۲۵۰۰ و ۱۹۰۰ قبل از میلاد و پیشاز شکوفایی امپراتوری پارس و ماد به اوج خود رسیده بود. بلخ در دوره باستان، یکی از شهرهای مهم محسوب میشد و جزو مراکز مهم بودیسم، زرتشت و اسلام به شمار می آمد. بلخ مدرن و امروزی، مرکز صنعت پنبه در منطقه است.
موقعیت بلخ روی نقشه
3. کرکوک (Kirkuk) | عراق
- قدمت کرکوک عراق: 2200 تا 3000 سال پیشاز میلاد
کرکوک، در فاصله 240 کیلومتری شمال بغداد قرار دارد. در واقع، این شهر روی منطقهای بنا شده که در گذشته، پایتخت باستانی تمدن آشور بوده است. این شهر ابتدا آرافکا یا آراپخا نام داشته که در زبان هوری باستان معنای شهر دارد. اهمیت استراتژیک کرکوک در ابتدا توسط بابِلیها و بعداً توسط مادها کشف شد؛ یعنی گروههایی که این شهر را در گذشته کنترل میکرده اند.
برای نخستین بار، 2200 سال یا 3 هزار سال پیشاز میلاد مسیح، افرادی در این منطقه ساکن شدند. ویرانههای یک قلعه باستانی ۵ هزار ساله همچنان در این منطقه به چشم میخورد. کرکوک، درحال حاضر مرکز فرماندهی صنعت نفت عراق به شمار میآید.
موقعیت کرکوک روی نقشه
4. بیروت (Beirut) | لبنان
- قدمت بیروت لبنان: 3 هزار سال پیشاز میلاد
بیروت، پایتخت لبنان است که مرکز فرهنگی، اداری و صنعتی آن همبه شمار میرود. این شهر، بیش از ۵ هزار سال قدمت دارد. البته کاوشهای انجام شده در شهر، بقایایی از تمدنهای فنیقی، هلنی، رومی، عرب و عثمانی را از زیرخاک بیرون آورده است؛ کمااینکه در برخی نامههای قدیمی که در اوایل قرن ۱۴ قبل از میلاد، به مصر نوشته شده، به این نکات اشاره داشته است.
لبنان پساز پایان جنگ، کمکم به یک مقصد جذاب توریستی تبدیل شد. موقعیت استراتژیک بیروت در ساحل دریای مدیترانه باعث شده است که این شهر در طول تاریخ به عنوان یکی از مراکز مهم تجاری، علمی و فرهنگی در منطقه خاورمیانه و غرب قاره آسیا شناخته شود.
جان موریس، تاریخ نگار و سفرنامه نویس اهل ولز، درباره بیروت گفته است: «برای افرادی که برای عاشق شدن زیادی سختگیر و عبوس هستند، بیروت یک پدیده محسوب میشود. شاید گول زننده باشد؛ اما کاملاً غیرممکن است که آنجا باشید و خطی از عشق بروجودتان شکل نگیرد.»
موقعیت بیروت روی نقشه
5. آتن (Athens) | یونان
- قدمت آتن یونان: 3400 سال پیشاز میلاد
سفر با تور یونان و تماشای شکوه شهر آتن، رؤیای بسیاری از جهانگردان است. اگر بخواهیم از قدیمیترین شهرهای دنیا صحبت کنیم، قطعاً نام آتن در میاناین شهرها خواهدبود. میراث آتن به عنوان مهد تمدن غرب و زادگاه دموکراسی، هنوز همآشکار است.
سرزمینی که از یادبودهای یونانی، رومی، بیزانسی و عثمانی پراست؛ یادبودهایی که همگی به مقاصد گردشگری فوق العاده محبوبی تبدیل شده اند. طبق برخی از اسناد، آتن به مدت 5 هزار سال مسکونی بوده است. اسکندر مقدونی درباره آتن گفته است: «چه خطرهای بزرگی که برای پیروزی و به جا گذاشتن نام نیک در آتن، با آنها روبه روشدم.»
موقعیت آتن روی نقشه
6. شوش (Shush) | ایران
- قدمت شوش ایران: 4 هزار سال پیشاز میلاد
شوش، قبل از اینکه تحت سلطه آشوریان دربیاید، پایتخت امپراتوری ایلام بود. براساس یک تراژدی آتنی، شوش بعدها توسط هخامنشیان، به پادشاهی کورش کبیر گرفته شد و این آغاز سلطه پارسیان بود. شهر جدید شوش، حدود ۶۵ هزار نفر جمعیت دارد و تخمین زده میشود که حدود 7 هزار سال پیشاز میلاد مسیح، نخستین آثار وجود یک دهکده در این منطقه بوده است.
فرانسیس بیکن، نویسنده و فیلسوف انگلیسی، درباره شوش و ایران گفته است: «ایران کشوری است پوشیده از کوههایی که روبه دریا دارند، کشوری که در قلب دنیا واقع شده است.»
موقعیت شوش روی نقشه
7. حلب (Aleppo) | سوریه
- قدمت حلب سوریه: 4300 سال پیشاز میلاد
حلب، پرجمعیتترین شهر سوریه است که حدود ۴.۴ میلیون نفر سکنه دارد. حلب حدود ۴۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح پایه گذاری شد. حالا که شهر باستانی حلب جای خود را به شهری جدید و مدرن داده است، دیگر امکان بررسی مدام این شهر توسط باستان شناسها به سختی فراهم میشود. حلب از حدود ۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح تا قبل از اینکه بین آشوریان، یونانیان و ایرانیها دستبهدست شود، تحت کنترل هیتیها بوده است. بعدها حلب، توسط رومی ها، بیزانسیها و اعراب اشغال شد و توسط مغولها و عثمانیها محاصره شد.
بسیاری از شاهکارهای معماری شهر، بهعلت درگیریهای اخیر ویران شده اند. گفتنی است که قدیمیترین پایتخت جهان همدر کشور سوریه قرار دارد. ازاین روعنوان قدیمیترین پایتخت جهان به دمشق سوریه میرسد.
موقعیت حلب روی نقشه
8. فیوم (Faiyum) | مصر
- قدمت فیوم مصر: 5 هزار سال پیشاز میلاد
فیوم، یکی دیگر از قدیمیترین شهرهای دنیا محسوب میشود که در جنوب غربی قاهره قرار دارد و بخشی از کروکودیلوپلیس (Crocodilopolis) را اشغال کرده است. کروکودیلوپلیس، یک شهر باستانی مصری است که در آن، نوعی کروکودیل مقدس به نام پِتسوچو را پرستش میکردند. فیوم یک واحه محسوب میشود. واحه به یک نقطه سرسبز در میانصحرا گفته میشود.
این شهر توسط کانال آبی بحر یوسف به دو نیم تقسیم شده است. فیوم امروزی، از بازارهای متعدد و بزرگ، مساجد و حمامهای سنتی تشکیل شده و هرمهای لهین و هاوار همدر همین نزدیکی کشف شدند. هرودوت، تاریخ نویس یونانی، درباره فیوم گفته است: «مصر یک کشور حاصلخیز و ثروتمند است و همه این ثروت هدیه رودخانه است.» فیوم در زبان قبطی که زمانی زبان رایج مصریها بوده، معنای دریاچه دارد.
موقعیت فیوم روی نقشه
9. پلوودیو (Plovdiv) | بلغارستان
- قدمت پلوودیو بلغارستان: 5 تا 6 هزار سال پیشاز میلاد
پلوودیو، دومین شهر بزرگ بلغارستان و یکی از قدیمیترین شهرهای قاره اروپاست که قبل از اینکه به یک شهر بزرگ رومی تبدیل شود، زیستگاهی برای Tracian یعنی گروهی از قبایل هند و اروپایی بود. البته در طول تاریخ، اقوام مختلفی برای تصرف این منطقه جنگیدند. پلوودیو قبل از اینکه به عنوان بخشی از بلغارستان به شمار آید، به دست بیزانسیها و عثمانیها افتاد.
این شهر، یک مرکز بزرگ فرهنگی و صاحب بقایای باستانی فراوان است. ازجمله این بقایای باستانی که ممکن است هنگام سفر با تور بلغارستان ببینید، میتوان به یک آمفی تئاتر و یک قنات رومی و یک حمام قدیمی عثمانی اشاره کرد. بازدید از موزه باستان شناسی این شهر، میتواند شما را با اطلاعاتی از قدمت پلوودیو تاریخی آشنا کند. نویسندهای درباره پلوودیو گفته است: «این، بزرگترین و دوست داشتنیترین شهر دنیاست. زیباییهای آن از دوردستها میدرخشد و به چشم میآید.»
موقعیت پلوودیو روی نقشه
10. اریحا (Jericho) | فلسطین
- قدمت اریحا در فلسطین: 9 هزار سال پیشاز میلاد
اگر میخواهیدبدانید قدیمیترین شهر جهان در کدام کشور است، باید با اریحا در کشور فلسطین آشنا شوید. اریحا، قدیمیترین شهر دنیا محسوب میشود که به شکل پیوسته، محل سکونت انسان بوده است. بنابه گفته منابع تحقیقی، باستان شناسها پساز حفاری در اریحا، بقایای ۲۰ سکونتگاه متوالی را از زیرخاک بیرون آوردند؛ سکونتگاهها و خانههایی که قدمتشان به ۱۱ هزار سال قبل برمی گردد. این شهر، در کرانه غربی رود اردن کشف شد و امروزه محل زندگی بیش از بیست هزار نفر است.
موقعیت اریحا روی نقشه
سخن آخر
هرکدام از این شهرهای کهن، بخشی از هویت و میراث بشریت را در خود جای دادهاند. بهنظر شما، کدام شهر باستانی شایسته عنوان «قدیمیترین شهر جهان» است؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات بنویسید و بگویید دوست دارید به کدامیک سفر کنید!
