سن اوج لجبازی کودکان در چه سنی است؟ + 6 اصل اساسی مقابله آن
بازه سنی ۳ تا ۴ سالگی اوج لجبازی کودکان است. بچهها در این سن تمایل بیشتری به ابراز وجود، تصمیمگیری مستقل و جلب توجه دیگران دارند و معمولاً از لجبازی بهعنوان ابزاری برای نشان دادن این نیازشان استفاده میکنند.
در ادامه مقاله، درباره جزئیات علت لجبازی کودکان و نکات و ترفندهایی برای مدیریت و کنترل آن صحبت کردهایم.
علت لجبازی کودکان چیست؟
If your children feel ignored or unimportant, they will start acting stubborn to gain your attention.
ترجمه: اگر فرزندانتان احساس کنند که نادیده گرفته شده یا اهمیتی برای شما ندارند، برای جلب توجهتان شروع به لجبازی میکنند.
لجبازی، حرف گوش نکردن و پرخاشگری بچهها در هر سنی درست مثل تب یک نشانه است؛ نشانهای از احساسات و نیازهای سرکوبشده کودک مثل آزادی، سرگرمی، صمیمیت، استقلالطلبی و…
علاوه بر اینها، سبک فرزندپروری والدین، عوامل محیطی مثل اختلافات خانوادگی، تنش و بحث و جدل مکرر در خانواده و در حضور کودک، مقایسه کودک با همسالان، رفتار نامناسب و لجبازانه خود والدین و مراقبان کودک هم نقش پررنگی در لجبازی کودک دلبند شما دارد.
برای مثال، اگر دائماً سر فرزندتان فریاد بزنید، سعی کنید او را تنبیه و سرزنش کنید و او را دائم با بقیه بچهها مقایسه کنید، به مرور زمان شدت لجبازی او کم که نمیشود هیچ، بیشتر و بیشتر هم میشود.
یکی دیگر از دلایل لجبازی کودکان، میتواند لحن و نوع کلماتی باشد که در ارتباط با کودکتان استفاده میکنید. استفاده زیاد از کلمات دستوری و تحکمآمیز مثل «بکن و نکن»، «بشین»، «مگه بهت نگفتم..»، «دست نزن»، «باز تو اینکارو کردی»، «هزار بار بهت گفتم…» شدت لجبازی بچهها را بیشتر میکند.
این از دلایل لجبازی کودکان؛ حالا بیایید به یک سوال مهم پاسخ دهیم. اینکه:
اوج لجبازی کودکان در چه سنی است؟
لجبازی میتواند از ماههای اول تولد کودک شروع شود و تا پایان دوره کودکی (۱۲ سالگی) ادامه داشته باشد. اما معمولاً لجبازی کودکان در سنین 2 تا 4 سالگی به اوج خود میرسد.
لجبازی کودکان در ۲ سال اول، کاملاً طبیعی و ناشی از کشف محیط پیرامون، کنجکاوی آنها و رشد شناختی بچههاست. جنس لجبازی در این گروه سنی، بیشتر شبیه به شیطنت و نوعی تقلید از رفتار اطرافیان است.
در سنین ۲ تا ۴ سالگی، کودکان به دنبال استقلال و آزادی بیشتری هستند و تمایل دارند خودشان درباره مسائل مختلف تصمیم بگیرند، ابراز وجود کنند و توجه بقیه را جلب کنند.
همین تمایل به ابراز استقلال در کودک، گاهی اوقات خودش را در پوشش لجبازی و نافرمانی نشان میدهد.
در این سنین که اوج لجبازی کودکان است، لجبازی در لباس پوشیدن، غذا خوردن، به موقع خوابیدن، دستشویی رفتن، مسواک زدن و… متداولترین اشکال لجبازی هستند.
بچهها در سنین پیش از دبستان، یعنی ۵ تا ۶ سالگی، تقریباً روابط علی و معلولی را درک میکنند؛ یعنی به دنبال پیدا کردن «چرایی» اتفاقات اطرافشان هستند و اگر دلیل منطقیای پشت درخواست، نظر یا رفتار شما پیدا نکنند، دست به رفتارهای لجبازانه میزنند.
لجبازی در سنین مدرسه هم، یعنی ۷ سالگی به بعد، معمولاً از یک طرف به یک سری وظایف، الزامات و نقشهای جدیدی که به بچهها اضافه میشود برمیگردد، از طرف دیگر هم قرار گرفتن در محیط جدیدی به نام مدرسه و ترس از شکست و اضطراب باعث لجبازی و فرار از مسئولیتها و انجام تکالیف میشود.
حالا با کودکان لجباز چه رفتاری باید داشته باشیم؟ در بخش بعدی به این سوال پاسخ دادهایم.
چند اصل اساسی برای مقابله با لجبازی کودکان
برای اینکه بتوانید با رفتارهای لجبازانه کودکان مقابله و آنها را مدیریت و کنترل کنید، چند اصل مهم وجود دارد که دانستن آنها خالی از لطف نیست.
۱. کودک را تنبیه نکنید
تنبیه کودک به خاطر لجبازی و نه گفتن به درخواستهای شما، نه تنها تاثیری روی کاهش لجبازی ندارد، بلکه با این کار و مشاجره و بحث و جدل با کودک، رفتارهای لجبازانه او را طولانیتر و شدیدتر خواهید کرد.
بهتر است بهجای استفاده از خشونت کلامی و روشهای تنبیهی، از روشهای تربیتی مثبت و تشویقی برای کاهش لجبازی کودک استفاده کنید.
۲. به کودکتان حق انتخاب بدهید
برای اینکه کودک با شما همکاری کند، باید حس آزادی عمل و استقلال را به او بدهید و نشان دهید که میتواند در تصمیمگیریها دخیل باشد و حق انتخاب داشته باشد.
مثلاً میتوانید به او اجازه دهید که از بین کتابهایش، خودش کتاب داستان شبش را انتخاب کند، یا اینکه کدام اسباببازیها را با خود به وان حمام ببرد، چه میوهای را برای میانوعده بخورد؛ کدام لباس یا کفش را برای مهمانی بپوشد و…
البته بعضی جاها لازم است که محدودیتهایی برای کودک وضع کنید. مثلاً وقتی پای قوانین ایمنی در میان است، دیگر جای بحث نیست؛ فقط میتوانید به کودک توضیح دهید که چرا باید این قانون رعایت شود. یا کارهایی مثل رفتن به رختخواب سر ساعت معینی قابل بحث و مذاکره نیست.
۳. قوانین و محدودیتهای بیش از حد را حذف کنید
هرچه قوانین و محدودیتهای بیشتر و سفت و سختتری برای کودک وضع کنید، احتمال اینکه کودکتان از آنها پیروی کند کمتر است. برای کنترل لجبازی کودک باید سعی کنید محبوب و مقبول فرزندتان باشید و انتظارات، محدودیتها مشاجرات غیرضروری درباره مسائل سادهای از قبیل پوشیدن فلان جوراب یا خوردن فلان غذا و… را تا حد امکان کاهش دهید.
هرچه ارتباط و تعامل مثبت و صمیمانهتری با فرزندتان داشته باشید، احتمال موفقیتتان در کنترل لجبازی بچهها هم بیشتر میشود.
۴. الگوی خوبی برای کودکتان باشید
کودکان رفتار اطرافیانشان را مشاهده و از آن تقلید و الگوبرداری میکنند. اگر شما بهعنوان والدین یا هر عضو دیگری از خانواده و اطرافیان کودک، اغلب رفتارهای لجبازانه داشته باشید، کودک همان رفتارها را از شما یاد میگیرد و تکرار میکند.
پس باید در وهله اول خودتان الگوی خوبی برای بچهها باشید.
۵. خیلی به کودکتان «نه» نگویید
در یک از مقالات سایت legacypediatrics گفته شده وقتی فرزندتان از شما چیزی طلب میکند و شما مطمئن نیستید که باید درخواست کودک را قبول کنید یا نه، بلافاصله به او «نه» نگویید. به جای ناامید کردن کودک و تحریک لجبازی او، تصمیمگیری را با گفتن جملاتی مثل «اجازه بده دربارهاش فکر کنم» به تعویق بیندازید.
۶. به کودکتان فرصت دیده و شنیده شدن دهید
همانطور که گفتیم، کودکان از یک سنی به بعد دوست دارند احساسات و نیازهایشان به رسمیت شناخته شود و اگر توجهی که انتظار دارند را از شما دریافت نکنند، با لجبازی و حرف گوش نکردن سعی میکنند اظهار وجود کنند.
در این مواقع بهتر است کمتر حرف بزنید و بیشتر شنونده بچهها باشید و بهجای نصیحت کردن و بکن و نکن تعیین کردن، سعی کنید از آنها حمایت و نیازهای تامین نشدهشان را تامین کنید.
کلام آخر
لجبازی کودکان یک مرحله طبیعی و گذرا از فرایند رشدی کودک است که اگر بتوانید با صبر و حوصله این دوران را مدیریت کنید و برخورد صحیحی در برابر کودک لجباز داشته باشید، میتوانید از این مرحله عبور کنید.
فراموش نکنید که لجبازی کودکان، گاهی اوقات میتواند فرصتی برای رشد و استقلال آنها باشد. پس به کودک خود اجازه دهید تا درباره مسائل مختلف، نظر خود را بیان کند و در حد توان، در تصمیمگیریها مشارکت کند.
اگر نظر، پیشنهاد یا سوالی دارید، حتماً در قسمت نظرات برایمان بنویسید.
