با افراد سادیسمی چگونه رفتار کنیم؟
حتماً در زندگی یا محیط کار با کسی برخورد کردهاید که از تحقیر دیگران لذت میبرد؟ کسی که با تمسخر، تهدید یا کنایههای آزاردهنده، آرامش را از شما میگیرد؟ این رفتارها میتوانند نشانۀ شخصیت سادیسمی باشند.
سادیسم یعنی لذت بردن از رنج دیگران. این افراد معمولاً با ترساندن، کنترل کردن و تحقیر، احساس قدرت میکنند. شاید برایتان سؤال باشد که چطور باید با چنین آدمایی رفتار کرد؟ اصلاً آیا میشود رابطۀ سالمی با آنها داشت؟
در این مطلب، قرار است یاد بگیرید چطور مرزهای خودتان را حفظ کنید، واکنشهایتان را کنترل کنید و در مواجهه با این افراد، آرامش روانیتان را از دست ندهید و در صورت نیاز از روانشناس یا مشاور کمک بگیرید.
سادیسم چیست؟
شاید برایتان پیش آمده باشد که بعد از تعاملی ساده با کسی، ناگهان احساس کنید انرژیتان کاملاً تخلیه شده، بیدلیل به خودتان شک کردهاید یا حس کردهاید که انگار چیزی در وجودتان را خرد کردهاند. این تجربۀ خیلیهاست؛ تجربۀ مواجهه با افرادی که از همین حس خرد شدن دیگران تغذیه میکنند.
سادیسم چیست، در سادهترین تعریف، لذت بردن از درد و رنج دیگران است. اما این درد لزوماً جسمی نیست؛ گاهی یک نیشوکنایۀ تیز، یک تحقیر در جمع، یا یک تهدید پنهان، میتواند به اندازۀ هر آسیب فیزیکی، روح انسان را خرد کند.
افراد سادیسمی ممکن است در نقش همکار، مدیر، دوست، یا حتی عضو خانواده ظاهر شوند و شما را در موقعیتی قرار دهند که مدام از خودتان بپرسید: «مگر من چه اشتباهی کردم؟»
اگر کسی در زندگیتان این نشانهها را دارد، شاید با شخصیت سادیسمی روبرو هستید:
- وقتی شما یا دیگران را میترساند یا خجالتزده میکند، نه تنها پشیمان نمیشود، بلکه حس رضایت یا برنده شدن را در چهرهاش میبینید.
- در جمع، دوست دارد ضعفهای شما یا دیگران را برجسته کند، حتی اگر به ظاهر به شکل شوخی باشد.
- باور دارد که اگر نترساند، کسی به او احترام نمیگذارد و از نقش «آدم سخت» لذت میبرد.
- گاهی دروغهایی میگوید که هیچ فایدهای برای خودش ندارد، فقط برای این که تصویر شما را در ذهن دیگران خراب کند.
- شما یا عزیزانتان را با تهدیدهای پنهان یا کلمات تند کنترل میکند تا نتوانید از او فاصله بگیرید.
- زمان زیادی را صرف تماشای محتواهای خشن میکند و این موضوع برایش عادی یا جذاب به نظر میرسد.
اگر این نشانهها را در کسی میبینید، بدانید که این رفتارها ریشه در رنجهای حلنشدۀ خودش دارد؛ شاید آسیبهای گذشته، کودکی دشوار یا احساس ناامنی عمیق. اما این بهانهای برای ادامۀ آزار و اذیت نیست. شما حق دارید آرامش داشته باشید و اگر احساس میکنید این رابطه به شما آسیب میزند، کمک گرفتن از یک روانشناس یا مشاور میتواند به شما کمک کند مرزهایتان را بشناسید و تصمیم درستی بگیرید.
اگر احساس میکنید این رفتارها روی زندگی شما یا اطرافیانتان تأثیر گذاشته، نیازی نیست تنها بمانید. خوشبختانه مراکز معتبر روانشناسی، مانند کلینیک روانپویشی آگاه، با بهرهگیری از روانشناسان و مشاوران مجرب، آمادۀ همراهی شما در این مسیر هستند. کافی است دستدست نکنید و قدم اول را بردارید.
با افراد سادیسمی چگونه رفتار کنیم؟ (۱۲ راهکار عملی و ساده)
برخورد با کسی که از آزار دادن دیگران لذت میبرد، کار سادهای نیست. اما مهمترین نکتهای که باید همیشه یادتان باشد این است که تغییر دادن او وظیفۀ شما نیست؛ وظیفۀ شما حفظ آرامش و امنیت خودتان است. گاهی ممکن است کسی رفتارهای سادیسمی از خودش نشان بدهد، بدون اینکه واقعاً سادیست باشد. مثلاً ممکن است در دورهای از زندگی که خیلی تحت فشار است، اینطور رفتار کند. اما اگر این رفتارها مداوم و تکراری باشند، باید جدیتر بگیریدشان.
در هر صورت، این ۱۲ راهکار ساده میتواند به شما کمک کند که در مواجهه با این افراد، تعادلتان را حفظ کنید:
1. از خودتان مراقبت کنید
قرار گرفتن در معرض رفتارهای آزاردهنده، خستهتان میکند. فراموش نکنید که بعد از هر تعامل سخت و فرساینده، به خودتان برسید. پیادهروی کوتاه، چند نفس عمیق، گوش دادن به موسیقی مورد علاقهتان، یا حتی چند جلسه مشاوره میتواند کمکتان کند دوباره روی پایتان بایستید. خودتان را با آدمهایی احاطه کنید که به شما یادآوری میکنند ارزشمند و دوستداشتنی هستید.
2. مرزهایتان را مشخص کنید و سر حرفتان بمانید
قبل از هر چیز، تصمیم بگیرید چه رفتاری را تحمل میکنید و چه رفتاری را نه. این را رک و راست به طرف مقابلتان بگویید. اگر از خط قرمز عبور کرد، بدون شک و دودلی مرزتان را اجرا کنید. یعنی یا از آن موقعیت خارج شوید، یا مدتی از او فاصله بگیرید، یا در صورت لزوم، رابطه را کاملاً قطع کنید.
3. واکنشهایتان را کنترل کنید
افراد سادیسمی عاشق واکنش شما هستند. هرچه کمتر به آنها نشان دهید که ناراحت یا عصبانی شدهاید، انگیزۀ کمتری برای ادامه دادن پیدا میکنند. اگر سؤال شخصی یا بحثبرانگیزی پرسیدند، جوابهای کوتاه و بیربط بدهید. مثلاً بگویید: «الان حوصلۀ بحث ندارم.» و موضوع را عوض کنید.
4. کمتر با آنها معاشرت کنید
همانطور که از هر رابطۀ سمی دیگری دوری میکنید، اینجا هم همین قانون صدق میکند. هرچه زمان بیشتری با فرد سادیسمی بگذرانید، بیشتر خسته و افسرده میشوید. اگر همکارتان است، سعی کنید کنار دیگران بنشینید. اگر عضو خانوادهتان است، در مهمانیها کمتر با او معاشرت کنید. حتی میتوانید ارتباطتان را به پیامک یا ایمیل ببرید تا کنترل بیشتری داشته باشید.
5. اطلاعات شخصیتان را در اختیارش نگذارید
هر چیزی که به او بگویید، ممکن است روزی علیه خودتان استفاده شود. دربارۀ سلامتی، روابط، مسائل مالی یا هر موضوع شخصی دیگر با او صحبت نکنید. اگر او شروع کرد به تعریف کردن از زندگیاش، فقط گوش دهید و هیچچیزی از خودتان نگویید. این قانون دربارۀ فضای مجازی هم صدق میکند.
6. از رفتارهایش یادداشت بردارید
اگر حس میکنید رفتارهایش عجیب یا تکراری است، اتفاقها و زمانشان را یادداشت کنید. این کار به شما کمک میکند الگوهای رفتاری او را بهتر ببینید و اگر روزی مجبور شدید موضوع را به کسی گزارش دهید، مدرک داشته باشید. حتی میتوانید از پیامکها یا ایمیلهای عجیب اسکرینشات بگیرید.
7. اگر در محیط کار یا مدرسه است، موضوع را پیگیری کنید
اگر با کسی مشکل دارید و رفتارش را چندین بار به او گوشزد کردهاید، ولی باز هم ادامه داده، وقتش است که موضوع را به سطوح بالاتر ببرید. اول برای مدیر یا معلم بنویسید. اگر جواب نداد، با منابع انسانی، مدیر مدرسه، یا هر مقام مسئول دیگری صحبت کنید. در صورت نیاز، شکایت رسمی ثبت کنید.
8. یک برنامۀ اضطراری برای مواقع خطر داشته باشید
افراد سادیسمی گاهی وقتی با مرز مواجه میشوند، بدتر هم میشوند. برای همین، بهتر است از قبل برنامه داشته باشید. لیستی از افرادی که در مواقع اضطراری میتوانید به آنها زنگ بزنید و مکانهایی که میتوانید بروید، تهیه کنید. حتی میتوانید با دوستان یا خانواده یک کلمۀ رمز قرار بگذارید که اگر به کمک نیاز داشتید، به آنها بگویید. اگر احساس ناامنی کردید، دریغ نکنید و با اورژانس یا خطوط کمکی تماس بگیرید.
9. از او انتظار همدلی نداشته باشید
آدمهای سادیسمی معمولاً نمیتوانند خودشان را جای دیگران بگذارند. سوال پرسیدنهایی مثل «اگر من این کار را با تو میکردم، چه حسی داشتی؟» فایدهای ندارد. به جای این کار، قاطع و محکم با آنها حرف بزنید. مثلاً بگویید: «دیگر در این مورد صحبت نمیکنم. مکالمه تمام شد.» و بروید
10. تنها نمانید
اگر کسی مدام به شما بیاحترامی میکند یا شما را دستکاری میکند، از دیگران کمک بگیرید. لازم نیست تنهایی با این موضوع کنار بیایید.
11. بدانید چه موقع باید رابطه را تمام کنید
گاهی بهترین کار این است که ارتباط را به حداقل برسانید یا کاملاً قطع کنید. این کار نشانۀ ضعف نیست؛ برعکس، یعنی شما برای خودتان ارزش قائل هستید و اجازه نمیدهید کسی آرامشتان را به هم بزند.
12. اول ببینید واقعاً چه خبر است
قدم اول، نامگذاری رفتار است. وقتی بفهمید که طرف مقابلتان از آزار دیگران لذت میبرد، دیگر وقتتان را برای این نمیگذارید که او را راضی کنید یا به او بفهمانید که کارش اشتباه است. به جای این، واکنشهایتان را کنترل کنید. مثلاً اگر کاری کرد که ناراحت شوید، به جای واکنش نشان دادن، سکوت کنید یا با خونسردی از آنجا دور شوید.
اگر بعد از همۀ این تلاشها، همچنان احساس میکنید این رفتارها روی زندگیتان سایه انداخته، شاید زمان آن رسیده باشد که از یک روانشناس یا مشاور کمک بگیرید. گرفتن نوبت رواندرمانی میتواند قدمی محکم برای بازپسگیری آرامش از دسترفتهتان باشد. لازم نیست همیشه تنها بجنگید؛ گاهی یک متخصص، میتواند کمکتان کند راه را بهتر پیدا کنید.
حرف آخر
یادتان باشد که گاهی ممکن است کسی در دورهای از زندگیاش، مثلاً وقتی خیلی تحت فشار است، رفتارهای سادیسمی نشان بدهد، بدون اینکه واقعاً چنین شخصیتی داشته باشد. تفاوت در این است که آیا این رفتارها مداوم و تکراری هستند یا نه. در هر صورت، شما حق دارید از خودتان محافظت کنید. مرز بگذارید، واکنشهایتان را کنترل کنید و اگر لازم شد، از یک متخصص کمک بگیرید. آرامش شما ارزشش را دارد که برایش بجنگید.
