همه چیز درباره هنر شیشه گری از دیرباز تا کنون
شیشهگری یا آبگینه، جزو یکی از قدیمیترین شاخههای هنری است که در سطح جهان هم محبوبیت زیادی دارد. این هنر که به حدود ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح بازمیگردد، یکی از محبوبترین هنرهای تاریخی محسوب میشود.
انجام فرایند شیشه گری مستلزم وجود ابزارها و همچنین مهارتهای خاصی است. یکی از زیرشاخه های اصلی این هنر، بلورسازی است که در ایران محبوبیت و قدمت بسیار زیادی دارد. در طول قرن گذشته و پس از انقلاب صنعتی، هنر سنتی شیشهگری مدتی به فراموشی سپرده شد، اما به تدریج در دنیای مدرن جایگاه خود را دوباره پیدا کرد. در این مطلب قصد داریم به روشها، ابزارها و فرایند هنر شیشهگری بپردازیم.
انواع روش های شیشه گری
در هنر شیشهگری برای تولید ظروف شیشهای از روشهای مختلفی استفاده میشود. هر کدام از این روشها ویژگیها و مزایای خاص خود را دارند که در ادامه به دو تا از روش اصلی میپرداریم:
روش شیشهگری فوتی
این روش شیشه گری با دمیدن نفس در شیشه حرارت دیده انجام میشود. این فرایند پس از مراحل اولیه شیشهگری مثل ذوب سیلیس صورت میگیرد. خود روش شیشه گری فوتی دو حالت کلی دارد:
- روش فوتی آزاد: در این روش، شیشهگر بعد از ذوب شدن سیلیس با استفاده از لوله دم متصل شده، داخل شیشه فوت میکند یا به اصطلاح میدمد تا حبابی درون شیشه ایجاد شود. سپس با استفاده از ابزارها و دمیدن مجدداً، شکل شیشه را تغییر میدهد.
- روش فوتی قالبی: در این روش، شیشه پس از ذوب شدن، همراه با لوله دم درون قالب قرار میگیرد و شیشه گر با دمیدن داخل شیشه، آن را به شکل قالب درمیآورد.
روش شیشه گری پرسی
در روش شیشه گری پرسی، شیشهگر بعد از ذوب کردن سیلیس، مواد را درون قالب پرس قرار داده و از لوله دم جدا میکند. سپس با وارد کردن فشار هوا، شیشه را به شکل قالب مورد نظر خود درمیآورد.
ابزارهای شیشه گری کدامند؟
در هنر شیشهگری نیز همانند سایر هنرها، از ابزارهای خاصی برای اجرا استفاده میشود که همه آنها باید مقاومت بالایی در برابر دما داشته باشند. این ابزارها معمولاً از فلز یا چوب ساخته میشوند.
برخی از ابزارهای شاخص شیشه گری عبارتند از:
- لوله دم: یک لوله توخالی و فلزی که برای قرار گرفتن شیشه ذوب شده استفاده میشود. شیشهگر با استفاده از این لوله، در داخل شیشه مذاب فوت میکند. این لوله برای جابهجایی شیشه در روشهایی مانند شیشهگری پرسی هم مورد استفاده قرار میگیرد.
- انبر: این ابزار شبیه به انبرهای معمولی است و برای شکل دادن به شیشه در هنر شیشهگری استفاده میشود.
- قاشق: یک وسیله که نقش قالبی دارد و از چوب ساخته شده است، که در یکنواخت شدن ضخامت شیشه نقش دارد. مهمترین نکته در استفاده از قاشق، خیس بودن آن در زمان استفاده است.
- تیغ: این ابزار شبیه به چاقوهای معمولی است، اما مقاومت بیشتری دارد. شیشهگر از تیغ برای بریدن یا خش دادن محل مشخصی برای جدا کردن مواد استفاده میکند.
- قیچی: این ابزار هم شبیه به یک قیچی معمولی است و برای بریدن بار اضافی شیشه و جداسازی بخشهای مختلف استفاده میشود.
- تخته: تختههاچوبی هستند و برای تغییر شکل گوشهها و ظروف شیشهای به کار میرود که برای این کار نیاز است به صورت مداوم خیس باشند.
نحوه رنگ دادن به شیشه در فرایند شیشه گری
رنگ دادن به شیشه یکی از عناصر و فرایندهای مهم در هنر شیشهگری به حساب میآید که از گذشته تاکنون جایگاه و اهمیت ویژهای داشته است. برای این کار، از پودر اکسید فلزها استفاده میشود که باید بهطور کامل با شیشه مذاب مخلوط شود. در ادامه با برخی از اکسیدات فلزها که هرکدام رنگی را به شیشه اضافه میکنند آشنا میشوید:
- رنگ سبز: این رنگ با ترکیب پودر آهن و بیکرمات به وجود میآید.
- رنگ آبی: برای ایجاد رنگ آبی لاجوردی در هنر شیشهگری، از اکسید کبالت استفاده میشود.
- رنگ قرمز: برای ایجاد این رنگ زیبا در شیشه، از سلنیوم یا اکسید مس استفاده میشود.
- رنگ بنفش: این رنگ ویژه با اضافه کردن ترکیب بیاکسید منگنز و کبالت به شیشه به وجود میآید و یکی از رنگهای خاص شیشه محسوب میشود.
- رنگ قهوهای: برای دستیابی به رنگ قهوهای، از ترکیب پیریت، گوگرد و ذغال چوب استفاده میشود.
برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، پیشنهاد میکنیم مطلب رنگ آمیزی شیشه را هم مطالعه کنید.
شیشه گری، هنری خاص و منحصر به فرد
شیشه گری، یکی از برترین هنرهای باستانی است که در ایران و همچنین جهان بسیار محبوبیت و شهرت دارد. این هنر قدیمی و جذاب، جنبههای زیبایی شناختی متعددی را در بر میگیرد که میتوان به واسطه آن صنایع دستی و آثار هنری خاصی را خلق کرد.
امیدواریم که از این مطلب نهایت استفاده را برده باشید.
منبع:
https://bakhtiariglass.com/%D9%87%D9%86%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B4%D9%87-%DA%AF%D8%B1%DB%8C/
