چطور برای سال جدید برنامه ریزی کنیم؟
در روزهای پایانی سال، خیلی‌ها به فکر برنامه‌ریزی برای سال جدید می‌افتند تا اتفاق‌های بهتری را تجربه کنند. شما هم جزو همین افراد هستید؟ رسیدن به هدف‌ها بدون برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری دقیق ممکن نیست. اینکه چطور باید این کار را انجام دهید، در ادامه آمده است.
چطور برای سال جدید برنامه‌ریزی کنیم؟
خیلی‌ها در آستانه سال نو با اشتیاق اهدافشان را می‌نویسند و به خودشان قول می‌دهند امسال حتما به آن‌ها پایبند بمانند، اما چند هفته که می‌گذرد، حتی زودتر، بیشترشان همه‌چیز را فراموش می‌کنند.
نکته مهم این است که فقط نوشتن اهداف هم شانس رسیدن به آن‌ها را بیشتر می‌کند.
برنامه‌ریزی برای سال جدید معمولا سه شکل دارد: عددی، عنوانی و مهارتی. برنامه عددی یعنی تعیین یک عدد مشخص؛ مثلا اینکه تا 1 سال آینده فلان مقدار پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری داشته باشید. برنامه عنوانی یعنی تعیین یک تجربه مشخص؛ مثلا سه سفر به سه منطقه کمتر دیده‌شده در شش ماه اول سال.
برنامه مهارتی هم که شاید منطقی‌تر از دو مورد قبلی باشد، یعنی یاد گرفتن یک مهارت جدید یا تقویت مهارت‌های فعلی.
جدا از این سه مدل، مهم‌ترین برنامه‌ریزی برای شروع سال نو شاید همان برنامه‌ریزی برای سبک زندگی باشد؛ یعنی کنار گذاشتن عادت‌های غلط و ساختن عادت‌های مفید.
اگر می‌خواهید با روش درست برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری موثر برای سال جدید آشنا شوید، نکات زیر را با دقت بخوانید تا جزو همان گروه کوچکی باشید که اهدافشان را واقعا محقق می‌کنند.
1. برنامه‌ای متناسب با سبک زندگی خود انتخاب کنید
وقتی برنامه سال جدیدتان کاملا روشن و قابل اجرا باشد، مسیر رسیدن به آن هم هموارتر می‌شود و با مانع کمتری روبه‌رو خواهید شد.
بر اساس آمار یک موسسه مدیریتی آمریکایی، یک‌سوم برنامه‌های سالانه حتی تا پایان ماه اول دوام نمی‌آورند و خیلی زود فراموش می‌شوند. چون این تصمیم‌ها از ابتدا اصولی نوشته نشده‌اند. معمولا برنامه سالانه به یکی از این دلایل به نتیجه نمی‌رسد:
- برنامه‌تان را بر اساس خواسته دیگران یا جو حاکم بر جامعه نوشته‌اید و بیشتر شبیه اجباری برای تغییر خودتان است.
- هدفی که برای سال جدید تعیین کرده‌اید کاملا گنگ و مبهم است.
- فهرست برنامه‌هایتان چشم‌انداز منطقی و واقع‌بینانه ندارد.
اهداف شما باید کاملا هوشمندانه باشند. این اصطلاح اولین بار در سال 1981 در یک نشریه مدیریتی آمریکایی مطرح شد. برنامه‌ریزی هوشمندانه یعنی برنامه‌ای که ویژگی‌های زیر را داشته باشد:
- خاص و مشخص باشد.
- قابل اندازه‌گیری باشد.
- قابل دستیابی باشد.
- متناسب با محدودیت‌ها باشد.
- دارای محدودیت زمانی مشخص باشد.
برای آشنایی بهتر با هر کدام از این موارد، در ادامه آن‌ها را توضیح داده‌ایم:
هدف‌تان خاص و دقیق باشد: برنامه‌تان باید کاملا شفاف باشد. به‌جای نوشتن جمله کلی «می‌خواهم وزن کم کنم»، دقیق بنویسید چند کیلوگرم و در چه بازه زمانی می‌خواهید کم کنید. مثلا تعیین کنید در سه ماه اول سال 7 کیلوگرم وزن کم میکنم. همین عدد و زمان دقیق کمک می‌کند به تصمیم‌تان پایبند بمانید.
قابل اندازه‌گیری باشد: در مورد لاغری، قابل اندازه‌گیری بودن کاملا روشن است، اما این ویژگی می‌تواند به ترک یک عادت هم مربوط باشد؛ مثلا اگر عادت به جویدن ناخن دارید.
برای ترک این عادت می‌توانید هر چند وقت یک‌بار از ناخن‌هایتان عکس بگیرید تا روند رشد آن‌ها را به‌وضوح ببینید و مطمئن شوید در مسیر درستی هستید.
در موارد دیگر هم یادداشت روزانه، ثبت در موبایل یا استفاده از اپلیکیشن‌های ترک عادت کمک می‌کند پیشرفت‌تان را زیر نظر داشته باشید و در مسیر درست بمانید.
قابل دستیابی باشد: این به معنای پرهیز از اهداف بزرگ نیست، اما اگر هدف‌تان فراتر از توان واقعی‌تان باشد به نتیجه نمی‌رسد. همان‌طور که می‌گویند سنگ بزرگ نشانه نزدن است.
مثلا اینکه بخواهید در 5 سال آینده آن‌قدر درآمد داشته باشید که در 30 سالگی کاملا بازنشسته شوید، هدف واقع‌بینانه‌ای نیست. در مقابل، پس‌انداز ماهانه X تومان هدفی منطقی و قابل دستیابی است.
متناسب با شرایط و ارزش‌های شما باشد: برنامه سال جدید باید با سبک زندگی‌تان هماهنگ باشد و برایتان واقعا اهمیت داشته باشد. آن را بدون سرزنش خود، احساس گناه یا هیجان‌زدگی بنویسید، وگرنه پایبندی به آن سخت می‌شود.
وقتی مشخص کنید چه چیزی واقعا برای زندگی‌تان مفید و ضروری است، راحت‌تر می‌توانید مسیرتان را تغییر دهید. در این راه افرادی هم سر راه‌تان قرار می‌گیرند که می‌توانند همراه و کمک‌کننده باشند.
دارای محدودیت زمانی مشخص باشد: مثل قابل دستیابی بودن، در هدف‌گذاری برای سال جدید به زمان هم توجه کنید. زمان‌بندی‌تان باید واقع‌بینانه و اصولی باشد.
یکی از راه‌های موثر این است که هدف بزرگ را به قدم‌های کوچک و کوتاه‌مدت تقسیم کنید و مرحله‌به‌مرحله جلو بروید. بعضی متخصصان می‌گویند برای ساختن یک عادت مفید نباید فقط به دو ماه آینده فکر کنید، بلکه باید افق 5 یا 10 ساله را در نظر بگیرید، چون بعضی برنامه‌ها در چند ماه به نتیجه نمی‌رسند.
2. تهیه فهرست برنامه شخصی
هدف نهایی یک‌شبه و جادویی از راه نمی‌رسد. برای اینکه قدم‌به‌قدم به آن نزدیک شوید، چند نکته کاربردی آماده کرده‌ایم که مسیر را برایتان روشن‌تر می‌کند.
هیچ‌کس شب نمی‌خوابد و صبح همه آرزوهایش را آماده تحویل بگیرد؛ پس طبیعی است که برای اهداف و آرزوهایمان برنامه‌ریزی کنیم. البته باید بپذیریم که در این مسیر با موانع مختلفی هم روبه‌رو خواهیم شد.
وقتی می‌خواهید عادتی را ترک کنید یا عادت جدیدی بسازید، بهتر است آن را به سه بخش اصلی تقسیم کنید:
- نشانه
- عادت
- پاداش
برای مثال:
- عادت منفی: چک کردن بیش از حد اینستاگرام
- نشانه: احساس انزوا میکنم؛ فکر میکنم با اطرافیانم قطع ارتباط کرده‌ام.
- عادت: چک کردن گاه‌وبیگاه اینستاگرام.
- پاداش: احساس میکنم با دیگران در ارتباط هستم.
- روش تغییر این عادت: به‌جای اینکه مدام سرتان در گوشی باشد و صفحه اینستاگرام را بالا و پایین کنید، پیش یک دوست یا همکار بروید و حضوری با او صحبت کنید.
اگر عادت بد به سلامت جسمی‌تان آسیب بزند چه؟
- عادت منفی: سیگار کشیدن
- نشانه: خسته‌ام.
- عادت: روزانه یک نخ سیگار می‌کشم.
- پاداش: افزایش فعالیت‌های روزانه
- روش تغییر این عادت: هر وقت هوس یک نخ سیگار کردید، سراغ کار دیگری بروید؛ مثلا قهوه بنوشید یا تخمه و میوه بخورید. حواستان را پرت کنید تا این هوس از سرتان بیفتد.
عادت‌های بد در هر کسی شکل متفاوتی دارد، برای همین راه ترک آن هم به سبک زندگی و شرایط شخصی هر فرد وابسته است و نمی‌شود یک نسخه کلی برای همه پیچید.
با این حال یادتان باشد چه برای ترک عادت بد و چه برای ساختن عادت خوب، راهکار باید ساده و شفاف باشد؛ سراغ روش‌های سخت و پیچیده نروید.
مثلا اگر می‌خواهید از سال جدید هر روز زمانی را به پیاده‌روی یا دویدن اختصاص دهید و تا حالا این کار را نکرده‌اید، بهتر است در روزهای اول با مسیر کوتاه و سرعت کم شروع کنید و به‌تدریج هم مسافت و هم سرعت را بیشتر کنید.
