نماد صلح چیست؟ معرفی معروفترین علامتهای صلح در جهان
صلح، یکی از ارزشمندترین آرمانهای بشری است که در طول تاریخ، الهامبخش جنبشهای بزرگ انسانی بوده است. از تظاهرات ضدجنگ گرفته تا آثار هنری و فرهنگی، «نماد صلح» همواره نشانهای از دوستی، مهربانی و همزیستی مسالمتآمیز میان ملتها بوده است. این نمادها در کشورهای مختلف با شکلهای متفاوتی ظاهر شدهاند؛ از شاخه زیتون گرفته تا کبوتر سفید و علامت مشهور سهخطدردایره که به عنوان نماد صلح جهانی شناخته میشود.
در این مطلب از مجله زوملایف، به بررسی ریشه، معنا و پرکاربردترین نشانههای صلح در جهان میپردازیم.
لیست نمادهای صلح معروف در دنیا
- سه خط و دایره
- شاخه زیتون
- کبوتر
- رنگ سفید
- گل خشخاش سفید
- درنای کاغذی
- نشان پیمان نیکلای رریخ
- نماد V
در ادامه هر نماد را جداگانه معرفی کردیم.
1. سه خط و دایره
به علامتی که در عکس قرار دارد، نگاهی بیندازید. احتمالاً این علامت برای شما آشناست و بارها آن را در رسانهها یا جاهای مختلف دیدهاید؛ اما شاید با فلسفه آن آشنایی نداشته باشید. نماد «سه خط و دایره» در سراسر جهان فقط یک پیام دارد و آن هم صلح است. در واقع این نماد، شناختهشدهترین سمبل صلح در جهان است. به همین دلیل، بهعنوان علامت صلح جهانی در همه دنیا، با هر عقیده سیاسی و نظامی استفاده میشود.
نخستین بار در سال 1958، این نماد بهعنوان سمبلی از صلح شناخته شد؛ زمانی که هزاران بریتانیایی در میدان ترافالگار، واقع در مرکز لندن گرد هم آمدند و خواهان ممنوعیت استفاده از صلاحهای هستهای شدند. پس از رویداد ترافالگار، توجه بیشتری به آن نماد سه خط و دایره جلب شد و در سال 1960 هم توسط آمریکاییهایی که مخالف جنگ آمریکا و ویتنام بودند، استفاده شد. این نماد که توسط «جرالد هلتم» طراحی شده، برگرفته از حروف آغازین دو کلمه Nuclear Disarmament، بهمعنای خلع سلاحهای هستهای است. البته امروز این سمبل، نهتنها به جنگهای هستهای، بلکه به همه ابعاد صلح و دوستی اشاره دارد.
2. شاخه زیتون؛ درخت نماد صلح
شاخه زیتون یا گاهی درخت زیتون بهعنوان یکی از قدیمیترین سمبلهای صلح در جهان شناخته میشود. شاخه زیتون بهتنهایی هم بهعنوان نماد صلح استفاده میشود. این نماد، ریشه در دوران باستان دارد و در فرهنگهای مختلف بهعنوان نشانهای از پایان جنگ و شروع صلح و آرامش استفاده میشود.
4. کبوتر
کبوتر، پرنده صلح است و همانند شاخه زیتون، بهعنوان یکی از قدیمیترین سمبلهای صلح شناخته میشود. این نماد از زمانهای بسیار دور، در همه فرهنگها کاربرد داشته و بهعنوان علامت صلح به کار میرفته است؛ بهعنوان مثال در ژاپن پرندهای که حامل شمشیر است، نوید پایان جنگ و شروع صلح را میدهد. در اسطورهشناسی یونان باستان هم کبوتر را نشانهای از عشق و تجدید حیات میدانستند.
حتی در مسیحیت هم اینطور اشاره شده است که حضرت نوح(ع) هنگامی که شدت طوفان کاهش یافت، کبوتری را فرستاد تا برایش از وضعیت خشکیها خبر بیاورد. پرنده هم با شاخهای از زیتون که بر نوک داشت، بازگشت و نزد حضرت نوح(ع) آمد. این کار، بیانگر پایان طوفان بزرگ و بازگشت حیات به خشکیها بود. به استناد این داستان، مسیحیان پرنده را بهعنوان سمبلی که حامل بخشش خداوند است، میشناسند.
5. رنگ سفید
یکی از شناختهشدهترین نمادهای صلح در جهان، رنگ سفید است که معنای صلح، دوستی و تسلیم شدن میدهد؛ برای مثال میتوان آن را در نوار سفید پرچم ایران یا پرچم سفیدرنگی که به نشانه صلح در جنگ به حرکت درمیآید، مشاهده کرد.
بهطور کلی رنگ سفید از دیدگاه روانشناسی بیانگر آرامش، خلوص، پاکی، مظلومیت، صلح و دوستی است. رنگ سفید بهقدری شناختهشده است که حتی کودکان هم در بازیهای خود از آن بهعنوان نماد صلح استفاده میکنند.
6. گل خشخاش سفید
اگر سفید را رنگ صلح، کبوتر را حیوان صلح و زیتون را میوه صلح بدانیم، شکوفه خشخاش سفید (White Poppy) هم گل صلح است. در سال 1933، زمانی که ترس بسیار از جنگ، بر اروپا غالب شده بود، حزبی از زنان صلحطلب و ضدجنگ شروع به توزیع گل خشخاش سفید در مزار کشتگان جنگ جهانی اول کردند؛ آن هم زمانی که لژیون سلطنتی انگلیس آماده بزرگداشت این شهدا با گلهای خشخاش قرمز بود. این فرقه مشکلی با خشخاشهای قرمزرنگ نداشتند و جایگزین کردن آن به این دلیل بود که خشخاشهای سفید میتواند نمادی برای صلح و نبود خونریزی باشد.
در سال 1933 اتحادیه تازهتأسیس تعهد به صلح (PPU) که بزرگترین سازمان صلحجوی بریتانیا در زمان جنگ محسوب میشد، به این جنبش پیوست و با پخش دستهگلهای خشخاش سفید، آن را بهعنوان تعهد به صلح و جلوگیری از رخداد جنگ، نماد صلح دانست. در واقع اتحادیه تعهد به صلح در سال 1933، پخش گلهای خشخاش سفید را به عنوان نمادی برای یادبود شهیدان جنگی بدون هیچگونه تشریفات نظامی معرفی کرد.
7. درنای کاغذی
شاید نمیدانستید که درنای کاغذی هم یکی از نمادهای صلح است که داستان آن از ژاپن شروع میشود. در حمله اتمی آمریکا به هیروشیمای ژاپن، تقریباً نیمی از ساکنان این شهر جان باختند. در این میان، کودکی بهنام «ساداکو ساساکی» در خانهای که 1.6 کیلومتر با محل برخورد بمب فاصله داشت، از شدت موج انفجار به بیرون از پنجره خانهاش پرتاب شد؛ اما زنده ماند.
داستان برای ساساکی امیدوارکننده به نظر میرسید تا اینکه مشخص شد بهدلیل ورود پرتوهای بمب به بدن ساداکو، این دختربچه دوساله دچار سرطان خون و بیماری لوسمی شده است. او تا چند سال پس از تشخیص این بیماری، به زندگی عادی خود ادامه داد تا اینکه در سن 12 سالگی بهدلیل وخیم شدن وضعیتش به بیمارستان منتقل شد.
در بیمارستان، یکی از دوستان ساداکو افسانهای ژاپنی را تعریف میکند که اگر هر آدمی هزار درنای کاغذی بسازد، بیماریاش درمان خواهد شد. ساداکو ساساکی این داستان را به فال نیک میگیرد و در آخرین روزهای زندگیاش، به ساخت درنای کاغذی مشغول میشود و پیش از مرگش 644 درنا میسازد.
پس از این داستان تأثیرگذار، افسانه هزار درنای کاغذی بهعنوان امیدی برای شفای بیماران و بهعنوان سمبلی از صلح در ژاپن شناخته شد؛ اما امروزه درنای کاغذی بیشتر بهعنوان نماد صلح در همه جهان استفاده میشود تا افسانهای برای شفای بیماران.
8. نشان پیمان نیکلای رریخ
«نیکلاس روریچ» (Nicholas Roerich) نقاش و فیلسوف روسی، آثار فرهنگی هر کشور را یک گنجینه جهانی میدانست. به همین علت، پیمانی بهنام پیمان روریچ تنظیم کرد که بهعنوان نماد صلح برای آثار باستانی در نظر گرفته شود.
طبق این پیمان که بهنام صلح فرهنگی (Pax Cultura) شناخته میشود، همه موزهها، بناهای تاریخی و آثار باستانی در زمان جنگ باید محافظت شوند و کارکنان آنها هم بیطرف در نظر گرفته میشوند. نماد صلح روریچ، یک دایره با سه نقطه در مرکز آن است؛ به این معنی که اگر دایره را بهعنوان فرهنگ در نظر بگیریم، سه نقطه آن یعنی هنر، علم و مذهب بهعنوان بیشترین فعالیتهای بشری شناخته میشوند.
9. نماد V
این علامت بینالمللی، شکلی مشابه حرف نخست واژه Victory، یعنی حرف V دارد که با انگشتهای یک دست نشان داده میشود. بهنحوی که انگشت سبابه و انگشت وسط را بالا میگیرند و بقیه انگشتها در حالت جمعشده قرار میدهند؛ بهنحوی که انگار با دست درحال نشان دادن عدد دو هستید.
واژه Victory در لغت بهمعنای پیروزی است و از این نماد در دروان جنگ جهانی دوم برای پیروزی استفاده میکردند. این علامت در دوران جنگ ویتنام هم بهعنوان نشانهای از صلح بوده است. نشان دادن V با انگشتهای دست، امروزه هم بسیار رواج دارد.
حرف پایانی
نماد صلح، فراتر از یک تصویر ساده است؛ نشانهای جهانی از اتحاد، آرامش و امید. در هر گوشه از دنیا، مردم برای بیان خواست قلبیشان برای پایان خشونت و جنگ، از این نمادها استفاده کردهاند.
زیتون در یونان باستان نماد برکت بود و آن را عاملی میدانستند که سبب میشد ارواح شیاطین از آدمیزاد دور باشد. همچنین زیتون یکی از شناسههای ایرنه (Eirene)، الهه صلح در یونان باستان است. در اساطیر یونانی هم شخصیتی بهنام آتنا وجود دارد که بهعنوان خدای خرد شناخته میشود. براساس روایات، آتنا درخت زیتون را به مردم آتن هدیه میدهد و مردم آتن هم برای تشکر از او، نام شهرشان را آتن میگذارند.
شما کدام نماد صلح را بیشتر دوست دارید یا به آن باور دارید؟ دیدگاهتان را در بخش نظرات با ما و خوانندگان زوملایف به اشتراک بگذارید.
