آیا پشت بام بدون عایق میتواند آسایش خانه را مختل کند؟
نداشتن عایق مناسب در پشت‌بام، آسایش خانه را از بین می‌برد و زندگی روزمره ساکنان را سخت می‌کند. سقف خانه در تمام طول سال زیر تابش مستقیم آفتاب، سرمای زمستان و بارش برف و باران قرار دارد. اگر این بخش مهم سد محافظتی نداشته باشد، گرما و سرما بدون مشکل وارد خانه می‌شوند، رطوبت به داخل نفوذ می‌کند و صدای محیط بیرون به داخل خانه شما راه می‌یابد.
نوسانات شدید دما و برهم خوردن تعادل گرمایش و سرمایش
بخش زیادی از گرمای خانه از طریق سقفی که عایق ندارد هدر می‌رود. هوای گرم همیشه به سمت بالا حرکت می‌کند و اگر مانعی در سقف نباشد، تا ۲۵ درصد از گرمای خانه مستقیم از مصالح سقف خارج می‌شود. در نتیجه، در روزهای زمستان پکیج یا بخاری مدام کار می‌کنند، اما خانه هیچ‌وقت گرمای یکنواختی پیدا نمی‌کند.
در تابستان ماجرا کاملاً برعکس است. آفتاب داغ تابستان، دمای کف پشت‌بام را به بالای ۵۰ درجه سانتی‌گراد می‌رساند. سقف بتنی گرما را به خود جذب می‌کند و مثل یک اجاق سقفی، حرارت را مداوم به سمت پایین می‌فرستد. در چنین حالتی، باد خنک کولر فقط هوای اتاق را عوض می‌کند، اما گرمای سقف اجازه نمی‌دهد افراد احساس خنکی کنند. حتی چند ساعت بعد از غروب آفتاب هم این گرما از سقف بیرون می‌زند. به همین دلیل، طبقه آخر همیشه دمایی ناهماهنگ با بقیه طبقات دارد و کولر باید بدون وقفه کار کند.
نفوذ رطوبت، خراب شدن سقف و خطرات آن برای سلامتی
علاوه بر تنظیم دما، هوای سالم و خانه خشک هم شرط آرامش است. پشت‌بام بدون عایق رطوبتی، جلوی آب باران و برف دوام نمی‌آورد. همان‌طور که کارشناسان دکتر نانو هم در حوزه عایق رطوبتی نانو هشدار می‌دهند، آب به مرور از ترک‌های ریز بتن رد می‌شود، سقف را زرد می‌کند، گچ را می‌ریزاند و در بلندمدت آهن و میلگردهای ساختمان زنگ می‌زند.
اما موضوع فقط نشت مستقیم آب باران نیست؛ بخار آب داخل خانه هم دردسرساز است. در زمستان، بخار حاصل از آشپزی و حمام بالا می‌رود و به سقف سرد برخورد می‌کند. این بخار به قطرات آب تبدیل می‌شود. اگر سقف عایق حرارتی نداشته باشد و هوایی هم زیر آن جریان پیدا نکند، این رطوبت داخل سقف محبوس می‌شود و اسکلت را از درون می‌پوساند؛ حتی اگر ایزوگام روی بام کاملاً سالم باشد.
این نم مداوم، فضای مناسبی برای رشد قارچ و کپک است. وقتی هاگ کپک وارد هوای تنفسی خانه شود، مشکلات زیر پیش می‌آید:
- تشدید آلرژی، خارش چشم و آبریزش مداوم بینی
- سرفه و تشدید حملات آسم، مخصوصاً در کودکان و سالمندان
- ایجاد بوی ماندگار کهنگی و نا در کمدها و اتاق‌ها
- خیس شدن مسیر سیم‌کشی‌های برق سقف و خطر اتصالی
سر و صدای مزاحم و از بین رفتن آرامش خانه
پشت‌بامی که عایق نشده، صداهای بیرون را هم خیلی راحت به فضای استراحت می‌فرستد. این مشکلات صوتی معمولاً دو منشأ دارد:
۱. صداهای محیطی: مثل صدای شدید برخورد قطرات باران، تگرگ، زوزه باد و شلوغی کوچه که از هوا به سقف می‌رسد و وارد خانه می‌شود. ۲. لرزش و صدای دستگاه‌ها: تکان‌ها و صدای مداوم موتور کولرهای آبی، کمپرسور داکت‌اسپلیت یا فن‌های هواکش که روی پشت‌بام نصب هستند.
بتن سقف، لرزش پایه‌های کولر را مستقیم به اتاق‌های طبقه آخر منتقل می‌کند و صدای هم‌همه‌ای مداوم ایجاد می‌کند. استفاده از عایق‌های متراکم (مثل پشم سنگ با قابلیت جذب صوت) همراه با نصب لاستیک ضربه‌گیر (پد لرزه‌گیر) زیر پایه‌های تجهیزات، جلوی این لرزش‌ها و صداها را می‌گیرد.
البته که حتی اگر عایق بام هم اجرا شود اما اجرای عایق رطوبتی بصورت ضمانتی یا درست انجام نشود میتونه دوباره همان خسارت ها را به بار بیاورد.
تفاوت تاثیر عایق رطوبتی با عایق حرارتی در پشت بام
خیلی از افراد فکر می‌کنند اگر پشت‌بام را ایزوگام کنند، خانه در تابستان خنک و در زمستان گرم می‌ماند. اما این‌طور نیست؛ ایزوگام و عایق‌های رطوبتی فقط جلوی ورود آب را می‌گیرند و مانع ورود یا خروج گرما و سرما نمی‌شوند. برای اینکه تاثیر عایق‌های رطوبتی بهتر مشخص شود جدول زیر این دو را مقایسه کرده است:
| نوع عایق | کار اصلی | عملکرد در گرما و سرما | نقطه‌ضعف یا محدودیت |
|---|---|---|---|
| ایزوگام فویل‌دار | جلوگیری از نشت آب و بازتاب نور | در تابستان بخشی از تابش نور خورشید را پس می‌زند، اما در زمستان هیچ کمکی به نگه داشتن گرمای اتاق نمی‌کند. | ایجاد درز در محل چسبیدن رول‌ها؛ نداشتن خاصیت نگهداری گرما و سرما. |
| عایق‌های پلیمری مایع و الاستومری | ضدآب کردن یکپارچه بام | در تمام طول سال جلوی نفوذ باران را می‌گیرد، ولی عایق گرما و سرما نیست. | اجرای آن حساس است و سطح زیر آن باید کاملاً تمیز باشد. |
| پشم سنگ و پشم شیشه | عایق گرما، سرما و صدا | در زمستان مانع فرار گرما و در تابستان مانع ورود داغی می‌شود؛ صدا را هم می‌گیرد. | نباید خیس شود؛ حتماً به یک لایه ضدآب محافظ نیاز دارد. |
| فوم فشرده پلی‌استایرن (XPS) | عایق حرارتی متراکم | هوای داخل خانه را در تمام فصل‌ها ثابت نگه می‌دارد و در برابر رطوبت هم مقاوم است. | هزینه اولیه بالاتری دارد و نباید بی‌روکش زیر نور مستقیم آفتاب بماند. |
چطور با ترمیم سقف آسایش را دوباره به خانه برگردانیم؟
برای حل ریشه‌ای این مشکل، بسته به وضعیت ساختمان و امکان دسترسی به پشت‌بام، دو راه کاربردی پیش رو دارید:
- اقدام از روی پشت‌بام: اگر ساختمان تک‌واحدی است یا با همسایه‌ها برای رسیدگی به مشاعات توافق دارید، بهترین راه کار روی کف بام است. در این حالت، ابتدا شیب زمین اصلاح و ترک‌ها با ملات ترمیمی پر می‌شوند. سپس بعد از اجرای لایه ضدآب، عایق حرارتی مقاوم به رطوبت (مثل فوم‌های فشرده XPS) روی آن قرار می‌گیرد و در نهایت با ملات و موزاییک پوشانده می‌شود. این روش که به آن «بام وارونه» می‌گویند، هم جلوی ورود گرما و سرما را می‌گیرد و هم لایه ضدآب را از آفتاب و یخ‌زدگی محافظت می‌کند.
- اقدام از داخل خانه (زیر سقف): اگر در طبقه آخر یک آپارتمان زندگی می‌کنید و امکان تغییر یا هزینه روی پشت‌بام مشترک وجود ندارد، می‌توانید از داخل واحد اقدام کنید. در این روش، داخل سقف کاذب لایه‌های پشم سنگ متراکم کار گذاشته می‌شود و روی آن را با پوشش مهارکننده بخار می‌بندند. این کار علاوه بر اینکه جلوی داغی سقف در تابستان و هدررفت گرما در زمستان را می‌گیرد، صدای کولرها و باران را هم به صفر نزدیک می‌کند.
