این نوع خونریزی می تواند علامت فیبروم رحم باشد
گاهی اوقات زنان متوجه خونریزی‌هایی می‌شوند که با قاعدگی آن‌ها متفاوت است. در چنین شرایطی، یکی از نگرانی‌های پزشکان، احتمال وجود فیبروم رحم است.
فیبروم‌ها توده‌های غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند و می‌توانند باعث تغییر در سیکل قاعدگی، فشار لگنی و مشکلات ناباروری شوند. در این مقاله بررسی می‌کنیم این نوع خونریزی‌ها چه زمانی نشانه فیبروم هستند، چگونه تشخیص داده می‌شوند و چه روش‌های درمانی برای کنترل یا درمان آن‌ها وجود دارد.
فیبروم رحم و علت بروز خونریزی‌های غیرطبیعی
فیبروم رحم از سلول‌های عضلانی و بافت فیبروزی تشکیل شده و اندازه آن می‌تواند از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر متغیر باشد.
فیبروم‌ها بسته به محل قرارگیری، به چند نوع تقسیم می‌شوند؛ ساب‌موکوزال (زیر مخاط رحم)، اینترامورال (در دیواره عضلانی رحم) و ساب‌سروال (در سطح خارجی رحم). فیبروم‌هایی که به سمت حفره رحمی رشد می‌کنند، بیشترین تاثیر را در خونریزی‌های شدید قاعدگی دارند. همچنین، به دلیل فشار مکانیکی بر عروق خونی رحم، احتمال خونریزی بین دو پریود نیز بیشتر می‌شود.
فرق پولیپ رحم و فیبروم رحم چیست؟
پولیپ رحم و فیبروم رحم هر دو می‌توانند باعث خونریزی غیرطبیعی شوند، اما از نظر ساختار و محل متفاوت هستند. پولیپ‌ها رشد بیش‌ازحد پوشش داخلی رحم هستند و بافت نرم‌تری دارند. این در حالی است که فیبروم‌ها از بافت عضلانی رحم تشکیل می‌شوند و سفت‌تر هستند. پولیپ اغلب داخل حفره رحم دیده می‌شود، اما فیبروم می‌تواند داخل دیواره، حفره یا سطح خارجی رحم رشد کند. شیوه درمانی این دو نیز، متفاوت است.
علائم شایع فیبروم رحم
اگرچه بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم رحم هیچ علامتی ندارند، اما علائم زیر می‌تواند نشانه‌ای جدی از وجود این توده‌ها باشد:
- طولانی شدن یا شدت غیرطبیعی خونریزی قاعدگی
- مشاهده لخته‌های خونی بزرگ
- احساس سنگینی یا درد در پایین شکم و لگن
- افزایش دفعات ادرار یا احساس فشار بر مثانه
- درد هنگام نزدیکی جنسی
- مشکل در باروری یا سقط‌های مکرر
چه عواملی خطر ابتلا به فیبروم رحم را افزایش می‌دهد؟
پژوهش‌ها نشان می‌دهد ترکیب عوامل ژنتیکی، هورمونی و محیطی در رشد فیبروم‌ها نقش دارد. برخی از مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:
- داشتن سابقه خانوادگی فیبروم
- بازه سنی بین 30-40 سال
- چاقی یا اضافه وزن
- مصرف بالای استروژن یا داروهای هورمونی
- زایمان نکردن
- رژیم غذایی حاوی گوشت قرمز زیاد و سبزیجات کم
نحوه تشخیص فیبروم رحم
پزشک برای تشخیص فیبروم رحم، از سونوگرافی رحم و لگن استفاده می‌کند. این روش اندازه، تعداد و محل فیبروم‌ها را مشخص می‌کند. اگر نیاز به بررسی دقیق‌تر وجود داشته باشد، از MRI رحم برای تشخیص بهتر توده‌ها استفاده می‌شود.
در مواردی که خونریزی غیرطبیعی منشا مشخصی نداشته باشد، هیستروسکوپی انجام می‌شود تا داخل رحم بررسی شود. این بررسی‌ها مشخص می‌کند که علت خونریزی فیبروم بوده یا ناشی از مشکلاتی مانند پولیپ رحم یا اختلالات هورمونی است.
روش‌های درمان فیبروم رحم
درمان فیبروم رحم به عواملی مانند اندازه، محل، تعداد فیبروم‌ها، سن بیمار، میزان خونریزی و تمایل به بارداری بستگی دارد. روش‌های درمان این بیماری به چند دسته تقسیم می‌شوند:
درمان دارویی فیبروم رحم
داروهایی مانند آنالوگ‌های GnRH، پروژستین‌ها یا قرص‌های ضدبارداری هورمونی می‌توانند خونریزی را کاهش دهند و به‌طور موقت اندازه فیبروم را کوچک کنند. این روش باعث حذف کامل فیبروم نمی‌شود و اثر آن محدود به دوره مصرف دارو است.
آمبولیزاسیون شریان رحمی
در این روش، با مسدود کردن رگ‌های خونی تغذیه‌کننده فیبروم، جریان خون به توده کاهش می‌یابد. در نتیجه، فیبروم به‌تدریج کوچک شده و علائم کاهش پیدا می‌کند. آمبولیزاسیون شریان رحمی یک روش غیرجراحی است و از طریق کاتتر انجام می‌شود. این روش برای همه بیماران مناسب نیست و ممکن است بر باروری آینده تاثیر بگذارد.
میومکتومی لاپاروسکوپی
میومکتومی لاپاروسکوپی روشی کم‌تهاجمی برای جراحی فیبروم رحم است که از طریق برش‌های کوچک در شکم انجام می‌شود. این روش، برای فیبروم‌های با اندازه و تعداد محدود مناسب‌تر است.
درمان با فرکانس‌های رادیویی
در درمان با فرکانس‌های رادیویی، با هدایت تصویربرداری، انرژی به بافت فیبروم منتقل شده و باعث کاهش حجم آن می‌شود. این تکنیک کم‌تهاجمی است و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد. فرکانس‌های رادیویی بیشتر برای فیبروم‌های مشخص با اندازه کوچک استفاده می‌شوند.
میومکتومی هیستروسکوپی
میومکتومی هیستروسکوپی برای فیبروم‌هایی انجام می‌شود که داخل حفره رحم قرار دارند. این روش از طریق واژن و بدون برش شکمی انجام شده و فیبروم با استفاده از هیستروسکوپ، برداشته می‌شود. میومکتومی هیستروسکوپی فقط برای فیبروم‌های ساب‌موکوزال قابل انجام است.
تخریب بافت داخل رحم (اندومتریال ابلیشن)
اندومتریال ابلیشن با هدف کاهش یا توقف خونریزی غیرطبیعی انجام می‌شود و شامل تخریب پوشش داخلی رحم است. این روش باعث حذف مستقیم فیبروم نمی‌شود، اما می‌تواند علائم را کنترل کند.
هیسترکتومی (جراحی برداشتن رحم)
هیسترکتومی به معنای برداشتن کامل رحم از طریق جراحی است و یک درمان قطعی برای فیبروم‌ها به شمار می‌رود. این عمل جراحی زمانی توصیه می‌شود که علائمی مانند خونریزی‌های شدید و درد لگنی، با سایر روش‌های درمانی کنترل نشده باشند. همچنین برای زنانی که برنامه‌ای برای بارداری در آینده ندارند، یک گزینه درمانی مناسب محسوب می‌شود.
مراقبت‌های بعد از جراحی فیبروم رحم
دوره نقاهت پس از جراحی فیبروم رحم به رعایت دستورالعمل‌های پزشکی برای جلوگیری از بروز عوارض نیاز دارد. کنترل درد با داروهای مسکن، استراحت کافی و پرهیز از فعالیت‌های سنگین در هفته‌های اولیه ضروری است. فعالیت‌های سبک مانند راه رفتن کوتاه به جریان خون کمک کرده و خطر ایجاد لخته را کاهش می‌دهد. رعایت رژیم غذایی متعادل و نوشیدن مایعات کافی نیز به روند بهبودی بدن کمک می‌کند.
چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟
بروز برخی علائم خاص، بررسی دقیق توسط پزشک را ضروری می‌کند. خونریزی‌های قاعدگی که به شکل غیرطبیعی شدید یا طولانی هستند، یکی از شایع‌ترین نشانه‌ها محسوب می‌شوند. احساس فشار یا درد مداوم در ناحیه لگن و همچنین کمردردهای بدون دلیل مشخص، نیاز به پیگیری پزشکی دارند. تکرر ادرار یا اختلال در عملکرد روده نیز می‌تواند از علائم فشاری فیبروم بر روی اندام‌های مجاور باشد که نیازمند ارزیابی دقیق است.
سخن نهایی و راهنمای مراجعه به دکتر
انتخاب روش درمانی مناسب برای فیبروم رحم به تشخیص صحیح و ارزیابی کامل وضعیت بیمار بستگی دارد. یک جراح متخصص با بررسی نتایج آزمایش‌ها و معاینات، بهترین گزینه درمانی را برای شما تعیین می‌کند. دکتر طاهره فروغی فر، جراح فیبروم رحم در تهران ، در این زمینه به بیماران مشاوره می‌دهد. برای دریافت نوبت و مشاوره تخصصی در این زمینه می‌توانید به وبسایت ایشان مراجعه کنید.
