چرا ترس از دست دادن داریم؟
ترس از دست دادن حسی است که همه ما آن را تجربه میکنیم. یعنی همه ما میترسیم عزیزانمان یا چیزهایی که دوست داریم را از دست بدهیم؛ اما گاهی شدت این ترس بهقدری زیاد میشود که مانع تصمیمگیری، پیشرفت یا تجربه روابط سالم میگردد و ما را در یک نقطه نگه میدارد.
چون میترسیم با کوچکترین تغییر چیزهایی را از دست بدهیم. خوشبختانه این مشکل با روشهای مختلفی مثل مشاوره فردی یا تکنیکهای روانشناختی برطرف میشود. اما چرا ترس از دست دادن داریم؟ در ادامه پاسخ این سؤال را بررسی میکنیم.
ترس از دست دادن چیست؟
ترس از دست دادن یا Fear of Loss احساسی است که در آن فرد نگران از دست دادن افراد، روابط یا بخشهای مهم زندگی خود میشود. در واقع این احساس جنبههای مختلف زندگی مثل پول، موقعیت کاری، رابطه عاطفی و... را در برمیگیرد و در زندگی به شکلهای گوناگونی خودش را نشان میدهد؛ مثل وقتی که:
- از شغلی که دوست ندارید، استعفا نمیدهید؛ چون میترسید امنیت مالیتان را از دست بدهید.
- در یک رابطه عاطفی سمی میمانید، چون میترسید که او را از دست بدهید و تنها بمانید.
- راجع به احساسات واقعیتان صحبت نمیکنید، چون میترسید دوستی یا رابطه عاشقانهتان را از دست بدهید.
- وسایلی که نیاز ندارید را سالها نگه میدارید، چون میترسید آنها را دور بریزید و روزی دوباره به آن نیاز داشته باشید.
- برای اینکه دوباره از دست دادن را تجربه نکنید، وارد هیچ رابطه عاطفی نمیشوید و تنهایی را انتخاب میکنید.
ریشه ترس از دست دادن چیست؟
ترس از دست دادن، معمولاً ریشه در ترکیبی از عوامل درونی و بیرونی دارد. همچنین این ترس فقط یک احساس ساده نیست، بلکه بازتابی از نیازهای درونی انسان برای تعلق و ارتباطات اجتماعی است.
در ادامه، مهمترین دلایل شکلگیری این ترس را بررسی میکنیم:
- تجربه از دست دادن در گذشته: افرادی که در کودکی به واسطه مرگ یا طلاق تجربه از دست دادن پدر یا مادرشان را داشته باشند. ممکن است در بزرگسالی وقتی وارد روابط دوستانه یا عاشقانه میشوند، نگران از دست دادن طرف مقابل باشند.
- سبکهای دلبستگی ناایمن: تجربه بیتوجهی در کودکی یا نداشتن حمایت عاطفی و امنیت میتواند باعث ایجاد سبکهای دلبستگی ناایمن شود. مثلاً افرادی که سبک دلبستگی اضطرابی دارند، ممکن است همیشه نگران ترکشدن باشند و بیش از حد به طرف مقابل بچسبند.
- عزتنفس پایین: افرادی که عزتنفس پایینتری دارند، بیشتر در معرض ترس از دست دادن قرار میگیرند. این افراد فکر میکنند که دوستداشتنی نیستند و اطرافیانشان میخواهند او را ترک کنند.
- از دست دادن کنترل: برخی افراد ممکن است از دست دادن را بهخاطر موقعیتی که خارج از کنترلشان است، ترسناک بدانند. به همین خاطر ممکن است تلاش کنند، همه چیز را کنترل کنند تا هیچ تغییری رخ ندهد.
- تجربه طردشدن یا خیانت: تجربه طردشدن یا تجربه خیانت نیز میتواند باعث ایجاد ترس از دست دادن شود.
- تجربه اختلالهای روانی: تجربه برخی اختلالهای روانی مانند اضطراب یا افسردگی نیز میتوانند احساس ناامنی، وابستگی یا ترس از رهاشدن را تشدید کنند.
البته معمولاً فهمیدن علت بروز یک احساس یا ترس بهتنهایی سخت است؛ چون معمولاً ذهن در قضاوت راجع به خودش دچار سوگیری میشود؛ اما یک درمانگر میتواند به شما کمک کند علت این مشکل را بهتر بفهمید. در واقع با شروع جلسات مشاوره آنلاین یا حضوری میتوانید علت مشکلتان را بفهمید و سپس برای برطرفکردن آن تلاش کنید.
علائم رایج ترس از دست دادن چیست؟
برخی از علائم و نشانههای رفتاری ترس از دست دادن شامل موارد زیر است:
- به آدمهای مهم زندگیتان میچسبید و هیچ فضای آزادی برایش نمیگذارید.
- عمولاً شرایط یا آدمها را کنترل میکنید تا نگران از دستدادنشان نباشید.
- وقتی پارتنرتان با کسی دیگر صحبت میکند، احساس ناامنی میکنید.
- اغلب احساس بیارزشی، کوچک بودن و کمتر بودن نسبت به دیگران دارید.
- اعتماد به دیگران برایتان بسیار سخت است و همیشه شکوتردید دارید.
- همیشه به حضور دیگران نیاز دارید و تنهایی برایتان وحشتناک است.
- تصمیمگیری برایتان سخت است چون میترسید گزینه بهتری باشد.
- گاهی کابوس از دست دادن افراد نزدیک زندگیتان را میبینید.
- به افراد و موقعیتها دلبستهاید و دوست دارید همه چیز ثابت باشد.
پیامدهای ترس از دست دادن چیست؟
همه ما در زندگی نگران از دست دادن بعضی چیزها هستیم. اما گاهی این ترس عمیق و شدید میشود. بهطوریکه ممکن است باعث نگرانی بیش از حد، استرس، افکار وسواسی، اختلالات اضطرابی یا حتی افسردگی شود.
همچنین این ترس حتی میتواند روابط بینفردی شما را خدشهدار کند. مثلاً ترس از دست دادن در زندگی مشترک میتواند باعث شود که شما بیش از حد به همسرتان بچسبید، رفتارهای کنترلگرانه داشته باشید یا به روابط اجتماعی او با دیگران حسادت کنید. درنهایت این رفتارها میتواند رابطه شما را خراب کند.
همچنین ترس از دست دادن، باعث میشود ما در یک نقطه از زندگی گیر کنیم. اولاً بهخاطر اینکه تصمیمگیری برایمان سخت میشود و ما همیشه نگرانیم که با انتخاب یک موقعیتی شاید موقعیت بهتری را از دست بدهیم. مورد بعدی اینکه این ترس باعث میشود ما از هر تغییری فرار کنیم و بخواهیم همه چیز همانطور که هست بماند. اگر چنین شرایطی را تجربه میکنید، بهتر است از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید.
در واقع درمانگر میتواند به شما کمک کند تا ریشههای این ترس رو پیدا کنید. سپس احساساتی که راجع به آن دارید را پردازش کنید. همچنین کمک میکند تا الگوهای فکری منفی و غلط را به چالش بکشید و با افکار مثبت جایگزین کنید. برای شروع جلسات رواندرمانی میتوانید از درمانگران کلینیک آگاه در تهران یا شیراز کمک بگیرید یا اگر در شهر یا کشور دیگری هستید و امکان مراجعه حضوری را ندارید، میتوانید از خدمات مشاوره آنلاین این کلینیک استفاده کنید.
چگونه با ترس از دست دادن مقابله کنیم؟
برای اینکه ترس از دست دادن را کنترل کنید، علاوه بر دریافت مشاوره فردی روشهای دیگری هم وجود دارد که عبارتاند از:
- سعی کنید بفهمید این ترس شدید چرا در شما شکلگرفته است و در چه موقعیتهایی بیشتر درگیر آن میشوید. با این کار بهتر میتوانید شرایط را درک کنید.
- تلاش کنید الگوهای فکری منفیتان را بشکنید. مثلاً اگر فکر میکنید دوستداشتنی نیستید و پارتنرتان شما را ترک خواهد کرد. این فقط یک الگوی فکری منفی است که شما باید از آن خارج شوید.
- تکنیکهای کاهش استرس مثل مدیتیشن، یوگا یا آرامسازی تدریجی عضلات را امتحان کنید تا ترس و اضطرابتان کمتر شود.
- با افراد امن زندگیتان راجع به احساساتی که دارید، صحبت کنید.
- از تکنیکهای ذهنآگاهی نیز کمک بگیرید؛ این تکنیکها کمک میکنند در سناریوهای خیالیتان غرق نشوید و روی لحظه حال و اکنون تمرکز کنید.
- افکار منفی و فاجعهانگارانه را با بررسی شواهد واقعی به چالش بکشید. مثلاً اگر فکر میکنید قرار است همسرتان شما را ترک کند، بررسی کنید که آیا رفتارهای او این فکرتان را تأیید میکند یا نه.
جمعبندی
در نهایت، ترس از دست دادن احساسی طبیعی است که در همه ما وجود دارد؛ اما زمانی مشکلساز میشود که کنترل تصمیمها و رفتارهایمان را به دست گیرد.
شناخت ریشههای این ترس، شروع جلسات رواندرمانی و استفاده از تکنیکهای روانشناختی میتواند به ما کمک کند تا روابطی سالمتر و تصمیمهایی آگاهانهتر داشته باشیم. در واقع با پذیرش «از دست دادن» بهعنوان یک واقعیت اجتنابناپذیر میتوانیم شجاعت تجربهکردن و رشد را انتخاب کنیم.
